نگاهی به رواج پدیده اسراف در زنان

یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۸۸ ساعت ۱۱:۵۳ ق.ظ

اندازه متن:

در جامعه ما، افراد از جمله بانوان مغلوب ترفندهای تبلیغاتی و وسوسه مصرف می شوند، زیرا اغلب ما توان کنترل هیجانها و نیازها را نداریم.

مغازه لوکس فروشی هنوز باز نشده، اما زن پشت ویترین پر زرق و برق آن ایستاده است و هراز گاهی روی ظرف، قاب عکس یا مجسمه ای دقیق می شود، لبخندی از شعف می زند، سپس با چشمانی که از لذت کشف می درخشد به خانم همراهش می گوید: کاش پول داشتم و همه اینا رو می خریدم! …
بی گمان این روزها تب خرید و مصرف زدگی مسأله ای نیست که بتوان آن را انکار یا کتمان کرد. حتی برخی از افراد با افتخار می گویند: چه عیب دارد زندگی خوب حق ماست…
اما به راستی دلیل رشد مصرف زدگی در جامعه ما چیست؟
فضای سبز محله با وجود کوچکی محیطی مناسب برای همراهی با نفسهای بهار و کسب نشاط در این فصل است. زنان زیادی را می بینیم که به طور پراکنده روی نیمکتها نشسته اند و عده ای نیز قدم می زنند.
* مریم ۲۲ ساله، دانشجوی ریاضی که خود را برای آخرین امتحانات دانشگاه آماده می کند، می گوید: مسأله مصرف زدگی دلایل متفاوت و حتی وسیعی دارد که به کارشناسی همه جانبه نیاز دارد. اما به طور کلی باید گفت: اصلی ترین علت مصرف زدگی ترغیب جامعه جهانی در این جهت است. چنانکه در حال حاضر، جزو جدایی ناپذیر رسانه ها، تبلیغات کالاهاست و این مسأله در تمام دنیا مشهود است. به عبارت دیگر، در سراسر جهان، افراد را به سوی مصرف بیشتر دعوت می کنند. زیرا اگر مصرف کننده ای نباشد، تولید کنندگان و بخصوص سرمایه داران نمی توانند درآمد داشته باشند.
وی ادامه می دهد: به نظرم مقوله دهکده جهانی تنها به مقوله ارتباطات و فناوری ختم نمی شود، بلکه در عرصه اقتصاد نیز امروز ما در دهکده جهانی قرارداریم. چون در واقع سرمایه گذاران و تولیدکنندگان جهان امروز نیز محدود به چند مورد نظیر مایکروسافت، تویوتا، سامسونگ و… هستند که محصولات خود را در اختیار همه مردم قرار می دهند.
در حالی که مریم با دیدی کلان مصرف زدگی را معضلی جهانی می داند، الهه حکیمی ۲۹ ساله و کارمند معتقد است: بحث مصرف زدگی زنان در جامعه ما؛ علاوه بر آنکه مقوله ای متأثر از شرایط جهان امروز به شمار می آید، خود دلایل خاص فرهنگی نیز دارد. نمونه روشن این دلایل مسایل فرهنگی در جامعه ماست که از دیرباز در ذهن ما نهادینه شده است، به این ترتیب، در جامعه ما، افراد از جمله بانوان مغلوب ترفندهای تبلیغاتی و وسوسه مصرف می شوند، زیرا اغلب ما توان کنترل هیجانها و نیازها را نداریم. از همین رو، معمولاً بیشترین خریدهای ما احساسی و هیجانی است نه براساس نیاز واقعی مان.
وی در ادامه می افزاید: گرایش به مصرف و تجمل گرایی در حال حاضر دلایل دیگری نیز دارد که یکی از آنان تغییر نگرش در جامعه است. چنانکه امروزه همه تلاش می کنند توان اقتصادی خود را عرضه کنند در واقع مفهوم انسان دگرگون شده است. در فرهنگ ارزشی ما همیشه انسان موجودی کمال گرا، متعالی و… بوده، یعنی تمام صفات ارزشی را دارا بوده است، اما در حال حاضر اغلب ما انسان را ویترینی می بینیم که غرق در رنگ و لعاب دنیایی است و برای همین ویترین نیز ارزش قایلیم.
* زمان از ظهر گذشته اما هنوز خیابانها شلوغ است و برخی مغازه ها هنوز مشغول کار هستند. فریده ۲۷ ساله و کارشناس علوم اجتماعی در لابه لای قفسه های یک کتابفروشی در جستجوی هدیه روز مادر است.
او درباره علل رواج مصرف زدگی در بین زنان می گوید: به اعتقاد من یکی از تصاویر متناقض حضور زنان را می توان در جامعه ما دید آنها از یک سو با تلاش همه جانبه به دنبال رفع نیازهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی خود هستند و از سوی دیگر چنان غرق در مصرف زدگی و تجمل می شوند که نمی توان باور کرد.
به نظرم این تصویر حاصل تعارضهای موجود در جامعه ماست، زیرا با وجود اینکه برنامه ریزان و مسؤولان زنان را به سوی رشد و آموزش و… می برند، ولی تلاشی برای بسترسازی فرهنگی و اجتماعی نمی کنند.
وی می افزاید: همین تعارض ها در مناسبات خانوادگی نیز وجود دارد. از یک طرف خانواده ها علاقه مند هستند که توانایی دخترانشان را به دیگران نشان دهند اما خودشان متأثر از باورهای نادرست سبب می شوند تا دخترانشان فاقد اعتماد به نفس لازم و مهارتهای کافی برای زندگی شخصی و اجتماعی باشند. از همین رو، فرزندان، تصور می کنند اگر در ظاهر مطلوب جامعه امروزی باشند می توانند افراد محترمی باشند. در حالی که این اقدام سطحی و ظاهری است.
* ساعت شش بعدازظهر است. هجوم مشتریان به فروشگاه حکایت از رونق آنجا دارد.
زهرا- ش ۶۷ ساله و خانه دار که برای خرید جهیزیه دخترش آمده درباره علل مصرف زدگی برخی خانمها به گزارشگر ما می گوید: به نظر من این مسأله به افزایش نیازهای ما برمی گردد در گذشته خانواده ها با چند وسیله محدود احساس رضایت می کردند ولی حالا برای رسیدن به این رضایت خاطر باید بیشتر هزینه کرد.
نفیسه، دختر جوان او نیز معتقد است: به نظرم رشد مصرف از ویژگیهای این دوران است. به هر حال نمی توان تنوع محصولات را نادیده گرفت.
او که به اعتقاد خودش از عبارت «قناعت کردن» ناخشنود است می گوید: اگر خواستگارم بگوید: «من دوست دارم زنم قناعت کند» حتماً ردش می کنم. زیرا معیار اصلی من برای ازدواج توان اقتصادی بالای همسرم است.
* پیرمرد با لباس سرخابی اش میان اتومبیلها می چرخد و گل می فروشد . خانمی چند شاخه رز می خرد و از خیابان عبور می کند.
آسیه در حالیکه چند شاخه گل در دست دارد. درباره شرایط مصرف در جامعه ما می گوید: علاوه بر علل فرهنگی و اجتماعی که به گسترش مصرف زدگی در جامعه منجر می شود نمی توان دلایل اقتصادی را نادیده گرفت که البته این دلایل در روند سرمایه گذاری بانوان بیشتر مشاهده می شود.
چنانکه زنان اغلب توان و دانش کافی را برای سرمایه گذاری ندارند. این در حالی است که این قشر متأثر از شرایط اجتماعی و فرهنگی در کسب سرمایه موفق است. یکی از راههای مرسوم سرمایه اندوزی این زنان قناعت در زندگی است. زنان، براساس تجربه نسلها دریافتند که باید درآمد داشته باشند، اما اغلب این درآمدها از حد ناچیز فراتر نمی رود.
وی که کارشناس اقتصاد است، می افزاید: فقدان تنوع خدمات بانکی و سرمایه گذاری از دلایل این کاستی هاست. زیرا در حال حاضر براساس تغییر در الگوهای زندگی افراد کمتر با نزدیکان خود معاشرت دارند. بنابراین نمی توانند همانند گذشته با مشارکت یکدیگر و در سایه مشاوره مردان امین و توانمند خانواده به کسب درآمد بیشتر بپردازند.
از همین رو سرمایه های اندک زنان در واقع فقط به اشکال مختلف دست به دست می شود، بدون آنکه در تولید تأثیرگذار باشد. بنابراین، توصیه می شود خدمات بانکی ویژه ای برای زنان ایجاد شود.
آسیه در ادامه خاطرنشان می کند: با توجه به حضور گسترده زنان و تأثیر انکارناپذیر آنان در جامعه ماناچاریم برخی تعابیر اقتصادی را از نو تعریف کنیم و نسبت به برخی برنامه ها تأکید بیشتری داشته باشیم، برای مثال، از آنجا که شرایط اشتغال برای تمام دختران تحصیلکرده وجود ندارد بهتر است مشاغل خانگی و مسأله ارزیابی اقتصادی کار خانگی جدی تر لحاظ شود.
همچنین بسترهای مناسب را برای پیوند میان سرمایه داران خرد و تولیدکنندگان فراهم کنیم. زیرا در حال حاضر شواهد حاکی از آن است که به هیچ وجه این سرمایه های ناچیز نمی توانند در بازار سرمایه، سودمند باشند. ناگفته نماند، همیشه نمی توان انتظار داشت که یک سرمایه دار خرد بتواند در تولید سرمایه ایفای نقش کند.
این کارشناس اقتصاد در ادامه تأکید می کند: در سالهای اخیر زنان به طور خود جوش در محافل خویش به ایجاد صندوقهای خانوادگی پرداخته اند که منافع آنی نیز داشته است. اما اگر این سرمایه ها به صورت کلان در جامعه مورد توجه قرار گیرد می تواند به طور زیربنایی و دایم سوددهی داشته باشد.