زمان، زمان اعتکاف است. خالق مهربان قرب خلایق می طلبد. در فکر پرورش روح و روان انسان است و مقررات دینی را تشریح می کند. تنوع عبادات به دلیل نیازهای گوناگون انسانی است، هر عبادتی جوابگوی نیازی از اوست. نماز، زنگار غفلت از روان می زداید و صیقل روح و روان است. در روزه، پالایشگاه خلوص و نردبان صعود است. روزه دار پرواز در آسمان عبادت و عبودیت را می آزماید و آیینه قلبش را نورستان خدایی می کند. حج، شرکت در آزمون الهی و قطع تعلقات و دلبستگی دنیوی است. عبادات مالی، چون خمس و زکات و صدقات، دمیدن روح ایثار و گذشت در وجود آدمی است. اما اعتکاف، آمیزه ای از چند عبادت با فضیلت است.
در فضیلت اعتکاف این بس که معادل طواف کعبه و همتای رکوع و سجود است. خدای منّان می فرماید: “… وَ عَهَدنا اِلی ابراهیمَ وَ اِسمعیلَ اَن طَهّرا بَیتی لِلطّائِفینَ وَ العاکِفینَ وَ الرُکّعِ السُجود؛ و ما به ابراهیم و اسماعیل فرمان دادیم که خانه مرا برای طواف کنندگان و معتکفان و رکوع کنندگان و سجده کنندگان از هرگونه آلودگی تطهیر کنند.”
اعتکاف عبادتی مستقل است به مثابه حج و عمره و روزه و نماز و هر عبادت مستقل دیگر.
و ایام بیض در پیش است زمان عرشی شدن فرشیان، اعتکاف با همه فضیلتش، زن و مرد را به خود می خواند، انسان را می خواند تا در دنیای های و هوی و دود و دم، معراج انسانیت را به تماشا بنشینیم. فرصت طلایی عمر در پیش است و ایام در گذر، پس همتی باید تا با حضوری سبز از همسفران کوی دوست بگردیم.
و چه زیبا فرموده اند بنیان گذار عارف مسلک انقلاب امام خمینی (ره):
در حلقه درویش ندیدیم صفائی در صومعه از او نشنیدیم ندایی در مدرسه از دوست نخواندیم کتابی در مأذنه از یار ندیدیم صدایی در جمع کتب هیچ حجابی ندریدیم در درس صحف، راه نبردیم به جایی در بتکده، عمری به بطالت گذراندیم در جمع حریفان، نه دوایی و نه دائی در جرگه عشاق روم بلکه بیابم از گلشن دلدار، نسیمی ردپایی این ما و منی جمله ز عقل و عقالست در خلوت مستان نه منی هست و نه مایی…
کلمه اعتکاف از ریشه عکف است که معانی گوناگونی دارد که می توان، در یک تعریف خلاصه کرد: “اعتکاف به معنی اقامت گزیدن در جایی است به طوری که فرد معتکف خود را محبوس و ملتزم به آن مکان بداند و این التزام ناشی از اهمیت و عظمت آن موضع باشد.”
بنابراین آنچه باعث تفاوت میان اعتکاف و سایر اقامتها می شود این است که در اعتکاف، یک نحوه توجه و رویکردی وجود دارد که مانع اشتغال فرد به امور دیگر، غیر از آنچه که به او روی کرده می شود.
نماینده ولی فقیه در آذربایجان شرقی اعتکاف را بهترین مسیر خودسازی و راه رسیدن به معنویت دانسته و اظهار داشت: اعتکاف اهرمی برای مصونیت در برابر تهاجم فرهنگی بیگانگان است.
آیت‌الله محسن مجتهد شبستری افزود: اعتکاف جزو سنن حسنه مسلمانان است و سنت دارای منبع دینی است.
نماینده مردم آذربایجان شرقی درمجلس خبرگان رهبری گفت: اعتکاف توفیق استغفار حقیقی پیدا کردن است و اوج اعتکاف این است که انسان در عمل به مسایل شرعی مراتب عرفانی را نیز سپری کند.
وی، دعا را سلاح مومن خواند و اظهارداشت: با دعا کردن علاوه بر غلبه بر نفس اماره، می‌توان با دشمنان خارجی که درصدد اختلاف‌افکنی بین فرق مذهبی هستند، مبارزه کرد.
آیت‌الله مجتهدشبستری تصریح کرد: اعتکاف فرصتی مناسب برای خودسازی و مبارزه با نفس است و باید در این جریان، طلب مغفرت الهی در اولویت باشد.
وی با پراهمیت شمردن سنت حسنه اعتکاف اظهارداشت: پرفضلیت‌ترین مردم کسی است که عاشق عبادت بوده، عبادت را از دل و جان دوست داشته باشد و امور و وظایف آن را به دقت و بی‌‌کم و کاست انجام دهد.
امام جمعه تبریز خاطرنشان کرد: شرکت در چنین مراسمی غنیمتی است که نصیب هر فرد معتکف می‌شود، بنابراین باید قدر آن را دانست و از هرگونه ارتکاب به گناه بعد از انجام سنت حسنه اعتکاف دوری جست.
چه عبادت عجیبی، هم خود عبادت است و هم عبادات دیگر را در خود دارد. نماز دارد، آن هم چه نمازی، در اول وقت، به جماعت، با حضور قلب، به دور از ریا، با تضرع و خشوع، روزه هم دارد و آن هم چه روزه ای، در بهترین ایام، در حالی که همه اعضای وجود انسان روزه دار است. زبان، چشم و قلب، همه در روزه اند. دعا نیز دارد، آن هم چه دعایی، در خلوت، با وضو، در حال روزه، در بهترین اوقات شبانه روز و در بهترین زمان سال.
توبه آن هم چه توبه ای، همچون توبه نصوح، با بهترین حالت و در بهترین روز خدا. پس چه خوب است برای تقرب بیشتر به درگاه خداوند، اعتکاف را تجربه کنیم.
معاون فرهنگی و پژوهشی اداره کل تبلیغات اسلامی آذربایجان شرقی گفت: ۶۷ مسجد دراستان سنت حسنه اعتکاف را برگزار می‌کنند که از این تعداد ۳۱ مسجد در تبریز و ۳۶ مسجد در شهرستان‌ها کار ثبت‌نام و برگزاری سنت حسنه اعتکاف را انجام می دهند.
حجت الاسلام احمد حمیدی افزود: با هماهنگی‌های صورت گرفته، این مساجد به تفکیک خواهران و برادران ، مراسم معنوی اعتکاف را با اولویت دادن به امور فرهنگی و معنوی و احیای سیره ائمه معصومین (ع) برگزار می‌کنند.
وی، خاطرنشان کرد: اسلام دینی است دارای ظرایف و لطایف بی‌شماری که هر عملی در آن دارای هدفی مشخص و ارزنده است.
معاون فرهنگی و پژوهشی تبلیغات اسلامی آذربایجان شرقی اظهارداشت: عمل به دستورات این دین الهی آرامش، نشاط، سلامت و سعادت دنیوی و اخروی را به دنبال دارد.
وی به برگزاری برنامه‌های فرهنگی حلقه‌های معرفت، اجرای مسابقات فرهنگی، ادعیه و زیارات و اعمال ام‌داوود نیز اشاره کرد و خواستار ایجاد فضای مناسب برای هر چه بهتر استفاده کردن معتکفان از برنامه‌های معنوی در مساجد محل برگزاری سنت حسنه اعتکاف شد.
مدیرکل تبلیغات اسلامی استان نیز گفت: با توجه به استقبال بیش از حد معتکفان در صدد هستیم تعداد مساجد را از ۶۷ مسجد فعلی افزایش دهیم.
حجت الاسلام حمید عظیمی تصریح کرد: اعتکاف یک حرکت کاملاً معنوی و مردمی است و اخلاص در آن یک شرط اصلی کار است.
وی خاطرنشان کرد: اعتکاف ارزنده‌ترین و کامل‌ترین نوع عبادت است و گرایش روزافزون جوانان به انجام آن در نظام جمهوری اسلامی احیا شده و نشان می‌دهد که باورهای دینی در بین نسل جوان ما عمیق‌تر شده است.
وی افزود: برخلاف نظریه‌پردازانی که اسلام را در ابعاد فردی خلاصه می‌کنند‌ و برخلاف عالم مسیحیت بعد از تحریف که عبادت را در انزوا می‌بیند، با ظهور اسلام، پیامبر اکرم(ص) ‌رهبانیت را مورد قبول نمی‌داند و عبادت را از دل کوه به مساجد و محل تجمع مردم کشاند، یعنی اسلام هم توجه به ابعاد فردی و هم گروهی دارد.
عظیمی افزود: اعتکاف یعنی خودسازی‌ و ارتباط بین عرش تا فرش است‌ و به برکت انقلاب اسلامی و تلاش مخلصانه کارکنان تبلیغات اسلامی اعتکاف سال به سال باشکوه خاصی برگزار می‌شود‌ و پارسال شاهد ۱۳هزار معتکف در استان بودیم که امسال بیشتر نیز خواهد شد.
اعتکاف، از جامع ترین عبادات اسلامی است، اعتکاف ، خلوتی لذت بخش برای مناجات است. اعتکاف، فراغتی برای انجام جمیع است. اعتکاف، فرصتی بریا اندیشه و غنیمتی برای تقویت اراده است. اعتکاف ، حضور در خانه الهی و باریابی به خلوت کبریایی است. اعتکاف، میعادگاه پاکان و تزکیه کنندگان است. اعتکاف، ملاقات گاه محبان امام زمان (عج) است و چگونه ممکن است که امام زمان (عج) روحی فدا به جمعیتی که به عشق او برای تحصیل طهارت و پاکی هرچه بیشتر گرد هم آمده اند، عنایت نکند و درمیانشان حضور نیابد. برکات و فیوضات وجودی آن حضرت در تمام عالم وجود ساری و جاری است. روح عظیم و متصل او در جای جای حاضر و ناظر است، اما آن حضرت به برخی مجالس و محافل عنایت و توجهی ویژه دارند و حاضران در آن مجلس را از فیض و برکت و نور وجود خویش بهره مند می سازد.
اعتکاف یکی از آن مجالس و محافلی است که بی شک مورد عنایت ویژه امام زمان روح الله می باشد.
ودراین میان شنیده ها حاکیست ۹۰ درصد معتکفین را جوانان تشکیل می دهند به طوری که رهبر معظم انقلاب نیز فرموده اند: “دانشجویان مؤمن و انقلابی ما، می توانند با گسترش فرهنگ عمیق اسلامی، جهاد خود را در دانشگاهها به بهترین وجه انجام دهند.
توجه به دین و اقبال به عباداتی مانند نمازهای جماعت و مراسم دعا و اعتکاف بسیار خوب است. اما دایره تأثیر و مدت تأثیر محدودی دارد، بنابراین برای گسترش این دایره و نیز اثر گذاشتن بر دلهای اهل تحقیق، انجام کار عمیق و علمی یک ضرورت است.”
نماینده ولی فقیه در آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه اکثر معتکفان را جوانان تشکیل می‌دهند، گفت: این امر نمایش بی‌اثر بودن توطئه‌های دشمنان اسلام و قرآن را نشان می‌دهد.
امام جمعه تبریز ادامه داد: در شرایطی که تهاجم فرهنگی غوغا می‌کند جای غنیمت است که ۱۳ هزار نفر در استان با نگهداشتن اعتکاف به عبادت الهی مشغولند.
همچنین مسوول اعتکاف دانشجویی دانشگاههای تبریز تعداد دانشجویان معتکف دانشگاه های تبریز را ۳۷۰ عنوان کرد و گفت: امسال برای نخستین بار با حضور دانشجویان هفت دانشگاه بزرگ تبریز برگزار می شود.
حجت‌الاسلام مشهود عینلو افزود: دانشجویان دختر این هفت دانشگاه در مسجد دانشگاه تبریز معتکف خواهند شد.
به گفته وی، دانشجویان دختر دانشگاه های تبریز، علوم پزشکی، آزاد، هنر اسلامی، تربیت معلم، صنعتی سهند و پیام نور در این اعتکاف شرکت خواهند کرد.
وی اظهارداشت: دانشجویان پسراین دانشگاهها نیز به سازمان تبلیغات اسلامی استان آذربایجان شرقی معرفی شده اند و در سطح مساجد شهر و همراه با مومنین معتکف خواهند شد.
مسوول اعتکاف دانشگاههای تبریز با اشاره به اهداف برگزاری اعتکاف تاکید کرد: ایجاد روحیه معنوی در میان دانشجویان و نشر سنت حسنه اعتکاف از اهداف برگزاری اعتکاف دانشجویی است.
وی به برنامه های متنوع اعتکاف سالجاری اشاره کرد و گفت: علاوه بر حضور سه مبلغ از حوزه علمیه قم ، برنامه های معرفتی با هدف ارتقای معلومات مذهبی دانشجویان در کنار قرائت قرآن و خلوت با حضرت حق اجرا خواهد شد.
حجت الاسلام عینلو ابراز امیدواری کرد مراسم اعتکاف دانشجویی امسال به صورت باشکوه تری برگزار شود.
اعتکاف سنت اسلام است، سنت اسلام ناب محمدی. عاشقان واله و شیدا، در سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم ماه رجب، پرده نشین وادی سلامت گشته و در کوثر بخشایش جان و تن شسته و صورت و سیرت از پلیدی و رذیلت می زدایند.
مؤمنان در این ایام، مرغ جان را در حریم امن دوست به پرواز آورده و با دلی لبریز از ذکر و دعا، به ضیافت رب الارباب بار یافته و سر بر آن آستان بی نیاز می سایند و …. تا یار که را خواهد و توفیق که را باشد.
و اما شرایط اعتکاف عبارتند از:
۱- ایمان: اعتکاف از غیر مسلمان، پذیرفته نمی شود.
۲- عقل: هر عاملی مانند بی هوشی و مستی و … که موجب از کار افتادگی عقل شود، اعتکاف را باطل می کند.
۳- نیت و قصد قربت: اعتکاف مانند نماز و روزه از اعمال تعبدی است و چنانچه بدون قصد قربت و با انگیزه های غیر الهی انجام شود، باطل می گردد.
۴- روزه: از شرایط اعتکاف، روزه گرفتن در ایام اعتکاف است. لذا تحقق اعتکاف از مسافری که روزه برای او جایز نیست غیر ممکن است و نیز اعتکاف از زنان که عذرشرعی دارند، پذیرفته نیست.
۵- مدت اعتکاف: اگر کسی کمتر از سه روز را برای اعتکاف نیت کند باطل است.
۶- اعتکاف باید در مسجد جامع شهر باشد و اعتکاف در سایر مساجد، مثل مسجد قبیله یا مسجد بازار کافی نیست.
۷- اگر کسی نسبت به فرد معتکف ولایت دارد یا حقی از او با انجام اعتکاف ضایع می شود، اجازه او در صحت اعتکاف شرط است و اگر بی اجازه او معتکف شود، زحمت بیهوده کشیده و وقت خود را تلف کرده است.
۸- در اعتکاف باید وقوف در مساجد، به طور مداوم و پیوسته باشد. مگر برای حاجتی ضروری.
از وجوه تمایز اعتکاف در اسلام و سایر ادیان، محرمات اعتکاف است.
محرمات اعتکاف عبارتند از:
۱- پرداختن به امور جنسی به معنای وسیع آن
۲- بوییدن عطر و هر نوع بوی خوش و گیاهان معطر به قصد لذت بردن
۳ – حرمت جدال مربوط به اموری است که معتکف بخواهد فضل و برتری خود را به دیگران نشان دهد.
۴- در حال روزه یعنی از طلوع تا غروب خورشید، که معتکف روزه می گیرد، باید از محرمات روزه نیز اجتناب نماید.
۵- انواع تجارت و معامله بر معتکف حرام است، مگر اینکه ضرورتی پیش آید.
اعتکاف، از جامع ترین عبادات اسلامی است؛ اعتکاف ، خلوتی لذت بخش برای مناجات است.
اعتکاف، فراغتی برای انجام جمیع است.
اعتکاف، فرصتی برای اندیشه و غنیمتی برای تقویت اراده است.
اعتکاف، حضور در خانه الهی و باریابی به خلوت کبریایی است.
اعتکاف، میعادگاه پاکان و تزکیه کنندگان است.
اعتکاف، ملاقات گاه محبان امام زمان (عج) است.

• طرح اعتکاف دانش آموزی از سال آینده به صورت سراسری برگزار می شود
• زمان به صحنه آمدن زنان خانه دار است
• رهنورد در زمان جنگ با هنرمندان همراه بود
• زن و مقتضیات زمان
• ناتاشا امیری: نویسنده نباید زمان نوشتن شروع به خواندن کتاب کند