نیکوکاری در دیوان پروین اعتصامی
سایت خبری خاتون :مفهوم فقرزدایی از نظر اسلام با مفهوم رایج آن از لحاظ عرف جاری دنیا تفاوت های عمیقی دارد، هدف اسلام این است که همه افراد انسانی در رفاه و آسایش زندگی کنند.
فقر از مهمترین مسائل و دردهای جوامع بشری است و قسمت بزرگی از تلاش های انسان در مبارزه با این مشکل خلاصه می شود. اسلام که دینی مبتنی بر ایدئولوژی الهی و بینش توحیدی است به این مسئله اندیشیده و راه حل هایی را ارائه داده است. برخلاف پندار عده ای، اسلام دین فقر نیست، بلکه ثروت را قائمه زندگی می داند منتها به عنوان یک وسیله و نه یک هدف.
ثروت پشتوانه یک مومن برای امر آخرت اوست و بدین خاطر خداوند در قرآن کریم می فرماید: “لاتوتوا السفهاء اموالکم التی جعل الله لکم قیاما (ترجمه: اموالتان را که موجب قوام زندگی تان است در اختیار نادانان قرار ندهید)
مفهوم فقرزدایی از نظر اسلام با مفهوم رایج آن از لحاظ عرف جاری دنیا تفاوت های عمیقی دارد، هدف اسلام این است که همه افراد انسانی در رفاه و آسایش زندگی کنند و نیازهایشان برآورده شود و ناهماهنگی معیشت از بین برود. البته همیشه در جامعه افرادی از لحاظ استعداد و توانایی هایی وجودی بر گروه دیگری برتری دارند. اسلام در قبول این تفاوت ها و تفاوت های درآمدی ناشی از این استعدادها که لازمه ضروری حرکت اقتصاد جامعه است تردیدی ندارد ولی تفاوت درآمد با تفاوت در معیشت فرق می کند. جهت روشن تر شدن مطالب فوق بهتر است به چند حدیث ذیل توجه شود؛
“اسحاق بن عمار به امام صادق (علیه السلام) گفت: از مال زکات می توان به کسی ۱۰۰ درهم داد؟ فرمود بلی، ۲۰۰ درهم؟ بلی، ۳۰۰ درهم؟ بلی، ۴۰۰ درهم؟ بلی، ۵۰۰ درهم؟ بلی تا وقتی که او را غنی و بی نیاز کنی.”
“ابی بصیر نقل می کند که امام صادق(علیه السلام) درباره کسی که زکات به او واجب است ولی خودش بی نیاز نیست بحث می کرد، فرمود: با همان زکات وضع عائله خود را سر و سامان می بخشد و اگر چیزی زیاد آمد آن گاه به دیگران می دهد و آن چه از زکات بر می دارد برای خانواده اش خرج می کند تا زندگی آنها را به حد دیگران برساند. در ادامه می گوید از امام صادق پرسیدم آیا به شخصی هم که هم خانه دارد و هم خادم، زکات داده می شود فرمود: بلی.
ایضا:
ابوبصیر می گوید: به امام صادق علیه السلام گفتم: پیرمردی از دوستان ما، موسوم به عمر، که آدم فقیری است از عیسی بن اعین پول خواسته است و او در جواب گفته: مقداری پول زکات در اختیار دارم، ولی چیزی به تو نمی دهم، زیرا دیدم که گوشت و خرما خریدی. عمر گفت: یک درهم پول به دست آورده بودم، با یک سوم آن گوشت و با یک سوم آن مقداری خرما خریدم و باقی را برای حاجت دیگری نگه داشتم پس از این اظهارات امام صادق علیه السلام فرمودند: خداوند در اموال ثروتمندان و فقرا نگریست آن گاه در اموال ثروتمندان حقی برای مستمندان قرار داد تا آن حد که زندگی آنها در رفاه باشد لذا او از آن ثروت می توانست به قدری به او بدهد که او بخورد، بیاشامد، بپوشد و ازدواج کند، صدقه بدهد و به حج رود.”
از مجموعه احادیث فوق این نکته روشن می شود که بین تفاوت سنتی کمک به فقرا از نظر ما و دین اسلام تفاوت چشمگیری وجود دارد. تصور رایج در میان ما مسلمانان این است که تا حدی می بایست از محل وجوهات شرعی و غیر آن به فقیر کمک کنیم که رفع نیازی از مجموعه نیازهای او بشود، در حالی که تعالیم اصیل اسلامی نشانگر آن است که کمک به فقیر باید به اندازه ای باشد که فقر را به طور کلی از زندگی او برطرف کند و شخص را مستطیع در انجام پرداخت واجبات شرعی مثل حج، خمس و زکات نماید و حتی افرادی که از جهاتی مثل مسکن در رفاه قرار دارند ولی مجموعه امکانات آنها متناسب با شرایط وجودی آنها نیست باید زیر پوشش کمک های اسلامی (البته باتوجه به ضوابط اولویت بندی) قرار بگیرند.
صرف نگاه دولتی در این مقوله کارگشا نیست بلکه کمک به محرومین و مستضعفین بر اساس توان و با در نظر گرفتن حرمت و آبروی آنان از سوی همه اقشار توانمند باید مد نظر قرار گیرد.
پروین اعتصامی شاعره نامدار ایرانی در دیوان اشعار خود به این موضوع و لزوم دست گیری فقرا بسیار پرداخته است.
ثروت پشتوانه یک مومن برای امر آخرت اوست و بدین خاطر خداوند در قرآن کریم می فرماید: “لاتوتوا السفهاء اموالکم التی جعل الله لکم قیاما (ترجمه: اموالتان را که موجب قوام زندگی تان است در اختیار نادانان قرار ندهید)
مفهوم فقرزدایی از نظر اسلام با مفهوم رایج آن از لحاظ عرف جاری دنیا تفاوت های عمیقی دارد، هدف اسلام این است که همه افراد انسانی در رفاه و آسایش زندگی کنند و نیازهایشان برآورده شود و ناهماهنگی معیشت از بین برود. البته همیشه در جامعه افرادی از لحاظ استعداد و توانایی هایی وجودی بر گروه دیگری برتری دارند. اسلام در قبول این تفاوت ها و تفاوت های درآمدی ناشی از این استعدادها که لازمه ضروری حرکت اقتصاد جامعه است تردیدی ندارد ولی تفاوت درآمد با تفاوت در معیشت فرق می کند. جهت روشن تر شدن مطالب فوق بهتر است به چند حدیث ذیل توجه شود؛
“اسحاق بن عمار به امام صادق (علیه السلام) گفت: از مال زکات می توان به کسی ۱۰۰ درهم داد؟ فرمود بلی، ۲۰۰ درهم؟ بلی، ۳۰۰ درهم؟ بلی، ۴۰۰ درهم؟ بلی، ۵۰۰ درهم؟ بلی تا وقتی که او را غنی و بی نیاز کنی.”
“ابی بصیر نقل می کند که امام صادق(علیه السلام) درباره کسی که زکات به او واجب است ولی خودش بی نیاز نیست بحث می کرد، فرمود: با همان زکات وضع عائله خود را سر و سامان می بخشد و اگر چیزی زیاد آمد آن گاه به دیگران می دهد و آن چه از زکات بر می دارد برای خانواده اش خرج می کند تا زندگی آنها را به حد دیگران برساند. در ادامه می گوید از امام صادق پرسیدم آیا به شخصی هم که هم خانه دارد و هم خادم، زکات داده می شود فرمود: بلی.
ایضا:
ابوبصیر می گوید: به امام صادق علیه السلام گفتم: پیرمردی از دوستان ما، موسوم به عمر، که آدم فقیری است از عیسی بن اعین پول خواسته است و او در جواب گفته: مقداری پول زکات در اختیار دارم، ولی چیزی به تو نمی دهم، زیرا دیدم که گوشت و خرما خریدی. عمر گفت: یک درهم پول به دست آورده بودم، با یک سوم آن گوشت و با یک سوم آن مقداری خرما خریدم و باقی را برای حاجت دیگری نگه داشتم پس از این اظهارات امام صادق علیه السلام فرمودند: خداوند در اموال ثروتمندان و فقرا نگریست آن گاه در اموال ثروتمندان حقی برای مستمندان قرار داد تا آن حد که زندگی آنها در رفاه باشد لذا او از آن ثروت می توانست به قدری به او بدهد که او بخورد، بیاشامد، بپوشد و ازدواج کند، صدقه بدهد و به حج رود.”
از مجموعه احادیث فوق این نکته روشن می شود که بین تفاوت سنتی کمک به فقرا از نظر ما و دین اسلام تفاوت چشمگیری وجود دارد. تصور رایج در میان ما مسلمانان این است که تا حدی می بایست از محل وجوهات شرعی و غیر آن به فقیر کمک کنیم که رفع نیازی از مجموعه نیازهای او بشود، در حالی که تعالیم اصیل اسلامی نشانگر آن است که کمک به فقیر باید به اندازه ای باشد که فقر را به طور کلی از زندگی او برطرف کند و شخص را مستطیع در انجام پرداخت واجبات شرعی مثل حج، خمس و زکات نماید و حتی افرادی که از جهاتی مثل مسکن در رفاه قرار دارند ولی مجموعه امکانات آنها متناسب با شرایط وجودی آنها نیست باید زیر پوشش کمک های اسلامی (البته باتوجه به ضوابط اولویت بندی) قرار بگیرند.
صرف نگاه دولتی در این مقوله کارگشا نیست بلکه کمک به محرومین و مستضعفین بر اساس توان و با در نظر گرفتن حرمت و آبروی آنان از سوی همه اقشار توانمند باید مد نظر قرار گیرد.
پروین اعتصامی شاعره نامدار ایرانی در دیوان اشعار خود به این موضوع و لزوم دست گیری فقرا بسیار پرداخته است.
دانی که را سزد صفت پاکی ،آنکو وجود پاک نیالاید
در تنگنای پست تن مسکین، جان بلند خویش نفرساید
دزدند خود پرستی و خودکامی، با این دو فرقه راه نپیماید
تا خلق ازو رسند به آسایش، هرگز بعمر خویش نیاساید
آنروز که آسمانش برافرازد از توسن غرور بزیر آید
تا دیگران گرسنه و مسکینند ، بر مال و جاه خویش نیفزاید
در محضری که مفتی و حاکم شد ، زر بیند و خلاف نفرماید
تا بر برهنه جامه نپوشاند ، از بهر خویش بام نیفراید
تا کودکی یتیم همی بیند ، اندام طفل خویش نیاراید
مردم بدین صفات اگر یابی گر نام او فرشته نهی، شاید.
پروین
برچسب ها: فقرزدائی, پروین اعتصامی


del.icio.us
Digg
Facebook
Balatarin
بدون نظر
ارسال نظر