روزگاری سکه جایگزین مبادلات پایاپای شد تا وسیله‌ای شود برای راحتی انسان‌ها در داد و ستد؛ مخترعی که نخستین بار ایده ضرب سکه به ذهنش رسید هرگز گمان نمی‌کرد روزگاری به عاملی برای فشار روانی و مانعی برای ازدواج تبدیل شود؛ ازدواج‌هایی که با رنگ سکه جلا می‌گیرند اما خوشبختی در آن با مس برابری می‌کند.

تعیین مهریه در عقد ازدواج مسلمانان سنتی نبوی بوده و مرد مبلغی را مطابق خواست زن به عنوان مهر به وی اهدا می‌کند؛ در واقع اعطای مهریه از طرف مرد نشانه صداقت، راستگویی، علاقه و محبت وی به زن و تشکیل خانواده است اما امروزه در جامعه ایرانی تعیین مهریه به معضلی برای ازدواج جوانان تبدیل شده است.

در سال‌های اخیر شاهد هستیم که تعیین تعدادی سکه به عنوان مهریه در قباله ازدواج جایی برای خود یافته است که گاهی اوقات میزان این سکه‌ها آنقدر زیاد و بی حساب و کتاب می‌شود که زندگی زناشویی را نیز تحت الشعاع قرار می‌دهد.

به گواهی تاریخ در عصر جاهلیت نیز مهریه‌های سنگین رایج بود که با ظهور اسلام و با مهرالسنة که پیامبر (ص) به همسرانش اعطا می‌کرد این سنت منسوخ شد؛ در روایات بسیار از ائمه معصومین (ع) نیز می‌بینیم که بر شوم بودن عروسی که مهریه سنگین دارد تأکید شده است.

اگرچه درخواست مهر بالا از طرف دختر عقد را باطل نمی‌کند اما این عمل بر خلاف سنت پیامبر (ص) و ائمه (ع) بوده و تضمین‌کننده خوشبختی دختر در زندگی آینده نیست در واقع به نوعی مادیات در زندگی چنین افرادی باارزش‌تر از مسائل معنوی است.

شبکه فعالین ازدواج سازمان ملی جوانان در راستای اقدامات این سازمان برای ازدواج جوانان با هدف «الگوسازی برای جوانان در آستانه ازدواج»،«معرفی زوج های جوان و به طور خاص زنان نمونه با مهریه‌ای بر اساس دستورات دین مبین اسلام»، «بازگشت مهریه به جایگاه واقعی خویش (غلبه جنبه معنوی ازدواج بر جنبه مادی)» و «جمع آوری اطلاعات صحیح جهت ارائه گزارش به عموم جامعه» باشگاه زوج آسمانی و سایت WWW.14seke.ir را راه اندازی کرده است که از زوج‌هایی که مهریه ۱۴ سکه یا پایین‌تر دارند ثبت‌نام می‌کند و مهلت ثبت‌نام تا پایان ماه ذی حجه اعلام شده است.

* تعیین مهریه‌های بالا عامل خوشبختی نیست
مریم رسولی ۲۳ ساله دانشجوی IT و مجرد در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی باشگاه خبری فارس «توانا» در خصوص مهریه و نقش آن در ازدواج می‌گوید: به نظر من مهریه یک دختر باید بین ۳۵۰ تا ۵۰۰ سکه باشد این مقدار نه کم است و نه زیاد؛ بسیاری مواقع شنیده‌ام که مردها می‌گویند مهریه همسرم مثلاً ۵ سکه است و خیلی راحت می‌توانم طلاقش دهم.

وی می‌افزاید: دخترانی هم بوده‌اند که با مهریه‌های اندک و ۱۴ سکه‌ای خوشبخت شده‌اند اما بهتر است که با مهریه بیشتر امنیت روانی دختر در آینده تأمین شود.

مریم شادی ۴۰ساله و مونتاژکار در این خصوص اظهار می‌دارد: تعیین مهریه‌های بالا بی‌معنی و کار بیهوده‌ای است و نمی‌تواند عامل خوشبختی باشد وقتی سازگاری و علاقه در میان نباشد حتی ۱۰۰ میلیارد تومان مهریه هم نمی‌تواند زندگی را پایدار نگه دارد.

وی ادامه می‌دهد: در واقع مهریه ملاک خوشبختی نیست و بستگی به افراد دارد که آن را ملاکی تأثیرگذار در زندگی بدانند یا خیر؛ خود من ۲۳ سال پیش با ۵۰۰ هزار تومان مهر ازدواج کردم و هیچ مشکلی هم با همسرم نداشته‌ام.

مسعود ۲۷ ساله مجرد و کارمند در خصوص نقش مهریه در تأخیر ازدواج جوانان می‌گوید: مهریه یک عامل تأثیرگذار در کاهش ازدواج‌هاست اما عامل اصلی نیست؛ مسائل مهمتری نیز وجود دارد که باعث ازدواج گریزی جوانان می شود از جمله قناعت نداشتن در زندگی‌ که ازدواج را به تأخیر می‌اندازد.

وی در خصوص ذهنیت برخی از خانواده‌ها راجع به میزان مهریه دخترانشان می‌افزاید: خانواده‌هایی هستند که می‌گویند خواستگار خوب وجود ندارد اما وقتی پای خواستگار به منزلشان می‌رسد تازه خواسته‌های نامعقول، شرایط سخت و مهریه‌های بالا را در برنامه خود قرار می‌دهند.

این جوان در ادامه می‌گوید: شخصاً با مهریه‌های بالا مخالف هستم اما خانم‌ها نیز از ازدواج و آینده‌شان می‌ترسند و مهریه را به نوعی پشتوانه زندگی خود می‌دانند اما در واقع دختر اگر خوب باشد نباید ترسی نیز از عملکرد آینده همسرش داشته باشد؛ کسی که بخواهد با اجبار مهریه به زندگی ادامه دهد بهتر است که اصلاً دختر با او ازدواج نکند.

وی اضافه می‌کند: خیلی خوب است که ازدواج ۱۴ سکه‌ای در جامعه نهادینه شود؛ دوستانی داشته‌ام که تا پای نامزدی نیز پیش رفته‌اند اما به دلیل تقاضای مهریه بالا از طرف دختر یا خانواده دختر از ازدواج منصرف شده‌اند.

* ازدواج آگاهانه به نسبت مهریه پشتوانه محکم‌تری برای زندگی است
ن ـ د آقای ۲۰ ساله و دانشجو در این خصوص می‌گوید: من اگر زمانی بخواهم ازدواج کنم نهایتاً مهریه‌ای ۵۰۰ سکه‌ای را می‌پذیرم و بیشتر از آن را قبول نمی‌کنم.

وی در خصوص ترویج و فرهنگ سازی ازدواج‌های ۱۴ سکه‌ای از سوی سازمان ملی جوانان و قرعه کشی برای ۳۰۰۰ سفر مشهد مقدس از میان این زوج‌ها می‌افزاید: اگر جایزه‌ها و مشوق‌های بیشتری برای جوانان در نظر گیرند خیلی بهتر است این اقدام مثبت و سازنده است و بسیاری از کسانی که با ۱۴ سکه ازدواج می‌کنند از کسانی که با مهریه های ۱۰۰۰ سکه‌ای ازدواج کرده‌اند زندگی بهتری دارند.

این دانشجو تصریح می‌کند: بیشتر مواقع مهریه بالا نمی‌تواند پشتوانه زندگی و خوشبختی زن باشد بلکه شناخت از خصوصیات اخلاقی طرف مقابل و ازدواج آگاهانه پشتوانه محکم‌تری برای زندگی است.

مهدی ربانی ۲۶ ساله و کتابفروش می‌گوید: مهریه همسر من ۱۰۰ سکه است و هنگامی که این تعداد سکه را پیشنهاد دادند به این دلیل که از طرف مقابلم به شناخت رسیده بودم و در مورد خانواده‌اش تحقیق کرده بودم مخالفتی نکردم و اکنون نیز بدون هیچ مشکلی با همسرم زندگی می‌کنم.

وی در خصوص نهادینه‌سازی مهریه‌های اندک و ۱۴ سکه‌ای در جامعه می‌گوید: این طرح بسیار عالی است اما به نظر من دست یافتن به آن غیر ممکن است.

کرمی ۲۴ ساله و فروشنده که لیسانس اقتصاد دارد در خصوص بحث مهریه بیان می‌دارد: در بین بستگان ما معمول است که طبق عرف جامعه مهریه را تعیین می‌کنند و از آنجا تمام ازدواج‌ها خانوادگی است معمولاً اختلاف و مشکلی بر سر تعیین مهریه‌ها پیش نمی‌آید.

وی می‌افزاید: میزان مهر در خانواده ما مطابق آنچه اکنون در جامعه معمول است چیزی حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ سکه است.

کرمی در ادامه می‌گوید: اینکه مهریه ۱۴ سکه باشد برای پسرها خیلی خوب است اما مهم این است که مهریه پایین بهانه‌ای نشود برای برخی پسرها که در مشکلات زندگی بخواهند سریع همسر خود را طلاق دهند؛ مهریه ۱۴ سکه‌ای خیلی خوب است اما باید دقت شود که بعداً برای دختر دردسر نداشته باشد.

نازنین ابیانه ۲۶ ساله و کارمند اظهار می دارد: مهریه ۱۴ سکه‌ای را به هیچ عنوان قبول ندارم؛ مهریه سنگین می‌تواند عاملی برای ازدواج دیرهنگام باشد اما دلیل اصلی نیست.

وی بیان می‌دارد: مهریه متعارف باید بالای ۲۰ سکه باشد چرا که با مهریه پایین مرد می‌تواند به راحتی زن را طلاق دهد؛ شاید مهریه پشتوانه‌ای برای تضمین زندگی نباشد اما دلیل نمی‌شود تا مهریه بیش از حد پایین تعیین شود و به عنوان ابزاری برای تهدید زن در دست مرد قرار گیرد.

* ریشه اصلی مهریه‌های سنگین به روحیه برتری‌طلبی برخی از مردم باز می‌گردد
مجید ابهری متخصص علوم رفتاری و آسیب‌شناسی در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی باشگاه خبری فارس «توانا» در خصوص رایج شدن مهریه‌های سنگین در جامعه اظهار می‌دارد: تعیین مهریه‌های فانتزی و سنگین توسط افراد نوکیسه و کسانی که با رقابت‌های منفی سعی می‌کنند خود را در جامعه مطرح کنند باعث شده که بسیاری از رفتارهای نامتعارف در زمینه ازدواج در ایران جزو آداب و رسوم شود.

وی می‌افزاید: تعیین مهریه‌های نامتعارف مثل ۱۰۰۰ کیلو پوست پیاز، ۱۰۰ کیلو بال مگس، یک جفت غزال وحشی و امثال اینها، مسیر ازدواج را به سمت و سویی می‌برد که برای جوانان ایجاد ترس و وحشت می‌کند.

ابهری در ادامه یادآور می‌شود: تا پیش از این مهریه‌ها بر اساس پول، ملک یا اموال غیرمنقول تعیین می‌شد اما متأسفانه با قرار گرفتن سکه در ردیف مهریه‌هایی رایج، باعث شده که یک سنت غلط در جامعه رایج شود؛ برخی خانواده‌ها و دختران نیز با چشم و هم‌چشمی از دیگران به این سنت غلط دامن می‌زنند.

وی با بیان اینکه مهریه در ایام گذشته بسیار اندک بوده، می‌گوید: بهتر است خانواده‌ها و نهادهای متولی با الگوسازی و فرهنگ‌سازی در این زمینه مانع از افزایش آمار مهریه‌های نامتعارف شده و با این سنت غلط مبارزه کنند.

این استاد دانشگاه اضافه می‌کند: ریشه اصلی تعیین مهریه‌های سنگین در روحیه برتری‌طلبی برخی از مردم است چرا که تعیین مهریه در بین برخی خانواده‌ها و دختران جوان به یک مسابقه بی‌پایان تبدیل شده است و در یک دهه گذشته اینگونه رفتارها به اوج خود رسیده که اگر با آن مقابله نشود ادامه آن نتیجه‌ای جز وحشت جوانان نخواهد داشت.

* دوست دارم مهریه‌ام سفرهای زیارتی مکه و کربلا باشد
سمیرا محمدزاده ۲۴ ساله و دانشجوی علوم سیاسی در خصوص مهریه ۱۴ سکه‌ای خاطرنشان می‌کند: این اقدام خیلی خوب است چرا که ساده‌زیستی را در میان جوانان رواج می‌دهد و باعث آسان شدن ازدواج‌ها و زندگی می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: البته مهریه می‌تواند پشتوانه مناسبی برای دختران بعد از طلاق باشد چرا که اعتماد کردن در شرایط فعلی جامعه بسیار سخت است اما مهریه بالا ضامن خوشبختی نیست و اگر مهریه در حد متعارف و معمولی باشد به طور مثال ۱۰۰ سکه کافی است و من دوست دارم به شخصه مهریه‌ام سفرهای زیارتی مکه و کربلا باشد تا با سفر به این مکان‌ها از خدا بخواهم زندگی‌ام را با دوام کند و آینده را طوری برایم رقم زند که اصلاً به گرفتن مهریه مجبور نشوم.

هانیه دبیری ۴۲ ساله و کارمند می‌گوید: من تقریباً ۲۰ سال است که ازدواج کرده‌ام و در زمان ازدواج ما بحث مهریه اینقدر داغ نبود و دخترهای اقوام راجع به مهریه‌شان تصمیم نمی‌گرفتند بلکه بزرگترها تصمیم‌گیرنده اصلی بودند.

وی می‌افزاید: مهریه من با قیمت امروز حدود ۱۰ سکه طلا می‌شود که به زمان خودش خیلی زیاد بود و در طول این مدت از زندگی‌ام راضی بوده‌ام و به جوانان و فرزندان خودم هم توصیه می‌کنم که در این مورد سخت‌گیری نکنند چراکه مهریه دوام زندگی را تضمین نمی‌کند.

قاسم رجب‌پور ۳۶ ساله و متأهل که شغل آزاد دارد در خصوص مهریه‌های سنگین اظهار می‌دارد: به نظر من این امکان وجود دارد که مهریه‌های سنگین را با طرح‌های دیگری جایگزین کرد به عنوان مثال در هنگام عقد مرد مکلف شود که بخشی از درآمد ماهیانه‌اش را به همسرش بدهد.

وی در ادامه می‌افزاید: مهریه‌های ۱۴ سکه‌ای نیز طرح خوبی است اما برای اینکه از طرف مردم پذیرفته شود باید فرهنگ‌سازی کرد.

* پشتوانه‌های حقوقی در این زمینه می‌تواند به کمک بیاید
لیلا ملکی دانشجوی ادبیات و ۲۷ ساله که متأهل است در خصوص مهریه‌ دختران و توقعات بالا در این زمینه می‌گوید: مهریه‌های سنگین خوشبختی نمی‌آورد و مهریه پایین نیز نشان‌دهنده مسئله خاصی نیست که بعضی ها با دید منفی به آن می‌نگرند.

ملکی در ادامه یادآور می‌شود: به نظر من زندگی خوب در کنار همسرم بستگی به میزان مهریه ندارد و من با مهریه ۱۱۰ سکه‌ای کاملاً آرامش داشته و زندگی با سادگی را ترجیح می‌دهم.

محسن مرادی ۲۱ ساله که شغل آزاد دارد تصریح می‌کند: بعضی خانم‌ها که مهریه سنگین طلب می‌کنند اصلاً به این مسئله فکر نمی کنند که این پول چگونه باید تهیه شود در حالیکه از میزان درآمد و وضعیت خانواده و طرف مقابل خبر دارند و می‌دانند که پرداخت این مهریه‌ها غیرممکن است اما باز بر تقاضای غیر منطقی خود اصرار دارند.

وی در خصوص طرح سازمان ملی جوانان برای نهادینه کردن مهریه ۱۴ سکه‌ای می‌‌افزاید: از این طرح مطلع نشده‌ام اما ظاهراً راهکار خوبی است؛ زندگی‌هایی که با مهریه‌ پایین تشکیل می‌شود عشق و محبت بیشتری را در خود دارد.

مونا عزتی، کارمند ۳۵ ساله و متأهل در خصوص مهریه به عنوان پشتوانه زندگی زن خاطرنشان ‌می‌کند: به نظر من دولت با حمایت بیشتر از زنان باید به آنان پشت‌گرمی دهد تا نیازهای خود را در برابر مردان در قالب مهریه‌های سنگین نشان ندهند در واقع پشتوانه‌های حقوقی در این زمینه می‌تواند به کمک بیاید.

عزتی ادامه می‌دهد: بعضی مردان نیز گمان می‌کنند که دختر حق ندارد مهریه سنگین تقاضا کند اما این حق هر دختری است که مهریه را به هر مقدار که بخواهد از مرد طلب کند و مرد نیز اختیار دارد که آن را بپذیرد یا رد کند.

زهرا پیرهادی ۲۴ ساله و دانشجوی عمران می‌گوید: هنگامی که برای ازدواج هیچ شناخت قبلی از طرف مقابل وجود نداشته باشد مجبور می‌شویم که با مهریه پشتوانه ایجاد کنیم بنابراین باید مهریه را بالا گرفت تا در مواقع ضروری بتوان به عنوان یک امتیاز از آن استفاده کرد.

* مهریه ۱۴ سکه‌ای نمادی از ارزش‌های اسلامی است
اسفندیار آزاد مرزآبادی، روانشناس و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و علوم رفتاری در خصوص مهریه‌های غیرمتعارف اظهار می‌دارد: مهریه مکانیسمی است که برای حفظ زندگی زناشویی طراحی شده و کنش اصلی آن این بوده است که زن در مواقع مشکلات پشتوانه ای داشته باشد اما در سال‌های اخیر از آن کنش‌گری خود خارج شده و به معضلی جدی در امر ازدواج تبدیل شده است.

وی می‌افزاید: مهریه تأثیری در ایجاد میل باطنی بین زن و شوهر ندارد در حالی که عده‌ای گمان می‌کنند مهریه مایه قوام و دوام زندگی است و همین عامل به اشتباه در افزایش میزان مهریه‌ها مؤثر بوده است.

آزاد مرزآبادی با بیان اینکه افزایش میزان مهریه‌ها به نوعی حساسیت پسران را در پی داشته است، بیان می‌دارد: پسران نیز در این شرایط تلاش می‌کنند تا حد امکان مهریه را کاهش دهند و هنگامی که موفق به این امر نشوند از ازدواج سر باز می‌زنند و همین مهریه‌ها عاملی در تأخیر یا عدم ازدواج جوانان می‌شود.

وی در ادامه در خصوص ترویج فرهنگ مهریه‌های ۱۴ سکه‌ای تصریح می‌کند: مهریه ۱۴ سکه‌ای به طور کلی نمادی از ارزش‌های اسلامی است و چنانچه زوجین به این نماد پایبند باشند می‌تواند تأثیرگذار باشد اما به نظر کافی نیست چرا که تنها افرادی که به ارزش‌های اصیل اسلامی پایبندند به این مقدار راضی خواهند شد؛ بنابراین بهتر است طیفی را برای مهریه در نظر گرفت؛ از ۱۴ سکه تا مثلاً ۱۱۰ و ۱۲۴ سکه با معیارهای مذهبی و فرهنگی در یک حد متعارف که سنگین نباشد.

این استاد دانشگاه اضافه می‌کند: در تعریف و تعیین میزان مهریه باید بیشتر به توانایی مرد توجه کرد؛ اینکه مرد توانایی پرداخت مبلغ مهر را داشته باشد مهمترین مطلب است تا به این صورت دلهره و فشار مضاعف در مرد ایجاد نشود و در عین حال زن نیز باید از مهریه به عنوان پشتوانه استفاده کند و به عنوان حربه‌ای برای ایجاد نگرانی در مرد آن را به کار نگیرد.

* چشم‌ و‌ هم‌چشمی‌ها و افکار غلط روز به‌روز بر تعداد سکه‌های مهریه می‌افزاید
نسرین نکونام ۳۰ ساله، کارمند و متأهل در خصوص مهریه متعارف می‌گوید: طبق آموزه‌های دینی مهریه را باید در حدی معقول و متعارف تعیین کرد نه در آن حد که مرد از پرداخت آن ناتوان باشد و نه در آن حد کم باشد که زمینه برخی سوءاستفاده‌ها از طرف مرد را فراهم کند.

وی اضافه می‌کند: بهتر است میزان مهریه ۱۴ سکه به بالا باشد اما نه خیلی زیاد؛ زیرا آنچه خوشبختی می‌آورد تفاهم زن و مرد است.

عادله شرف‌خانی ۲۵ ساله و کارمند که خود نیز مجرد است در خصوص مهریه‌ها تأکید می‌کند: مهریه هر قدر هم زیاد باشد وقتی عشق و ایمان بین زن و مرد وجود نداشته باشد نمی‌تواند باعث تداوم زندگی شود.

وی ادامه ‌می‌دهد: مسئولان فرهنگی باید دید و ذهنیت دختران را نسبت به مهریه تغییر دهند چرا که در حال حاضر جو بدی از این لحاظ بر جامعه حاکم است و چشم ‌و هم‌چشمی‌ها به آن دامن می‌زند و باعث فراری شدن پسران از ازدواج می‌شود و همین عامل در تأخیر ازدواج جوانان تأثیر گذاشته است.

این کارمند می‌افزاید: در گذشته که کمتر رایج بود مهرهای سنگین یا مهرهای سکه‌ای هنگام عقد در قباله ازدواج ثبت شود زندگی‌ها دوام بیشتری داشت در واقع ایمان و وجدان همسران خوشبختی آنان را تضمین می‌کرد.

احمد سالکی ۲۹ ساله و متأهل که کارمند است درخصوص بحث مهریه‌ها اظهار می‌دارد: ما در جامعه‌ای اسلامی زندگی می‌کنیم که بهترین الگوها را برای تمام مسائل زندگی از ائمه معصومین(ع) داریم.

وی ادامه می‌دهد: رسمی که اکنون رایج شده و مهریه‌های سنگین به تعداد سال تولد دختر یا مهریه‌های عجیب از پسر درخواست می‌کنند بر خلاف دین و عقل است؛ این مسئله را حتی نمی‌توان ناشی از تقلید و تأثیر از فرهنگ غربی دانست چرا که مهریه در جامعه غربی موضوعیتی ندارد؛ در واقع چشم‌ و‌ هم‌چشمی‌ها و افکار غلط روز به‌روز بر تعداد سکه‌های مهریه می‌افزاید.

به گزارش توانا، زندگی حتی اگر بر پایه مهریه‌ای از ستون‌های طلا نیز بنا شود و مایه فخر فروشی به دیگران را برای یک دختر فراهم کند یا ارزشی توهمی و ساختگی به دختر ببخشد اما در نهایت هیچ‌گاه نمی‌تواند خوشبختی نداشته را برای یک زن و شوهر ایجاد کند؛ آنچه در این بازار مکاره سکه‌های طلای خیالی و توجیه‌های نامعقول«کی داده و کی گرفته» ضروری به نظر می‌رسد، تغییر نگرش و رویکرد جامعه در خصوص نقش مهریه است که متولیان فرهنگی می‌توانند عمده‌ترین سهم را در این تغییر داشته باشند.

منبع: خبرگزاری فارس

• ۱۵۰ بسته یونجه، مهریه دختر آلمانی!
• نقطه اوج زندگی حضرت فاطمه(س) دیپلماسی سیاسی ایشان در دفاع از ولایت است
• زندگی زیبای زن و شوهر بدون دست و پا
• ۶۰ درصد مشکلات در زندگی مشترک ناشی از خوب گوش نکردن است
• توصیه هایی به خانمها برای زیباتر شدن زندگی زناشویی!