همه‌ دست‌اندرکاران‌ فرهنگ‌ کشور در این نکته اتفاق نظر دارند که از بدو پیروزی انقلاب اسلامی و بویژه در سال های اخیر اعتقادات دینی و باورهای اجتماعی و همینطور ارزش های انقلابی ملت ایران مورد تهاجمات‌ سنگین و پیچیده فرهنگی‌ دشمنان قرار گرفته است. این تهاجمات که برگرفته از اهداف شوم سیاسی دشمنان‌ ملت ایران است گاهی به صورت آمیختن‌ فرهنگ‌ انقلابی‌ ما با چیزهایی‌ که‌ آن‌ را از خلوص‌ و کارایی‌ می‌اندازد و گاهی به‌ صورت‌ مانع‌ تراشیدن‌ بر سر تربیت‌ انسان های‌ کارآمد و متخصص‌ می باشد با این انگیزه که‌ بتوانند با جدا ساختن نسل های جدید از فرهنگ اسلامی – ایرانی، انسان های وابسته ای را تربیت نموده و در آینده امور کشور را توسط این افراد غرب زده تحت کنترل و در واقع تحت تسلط خود قرار دهند.

نهاد مذهب و نقش والای آن در جمهوری اسلامی چگونه در سیاست های فرهنگی کلان فرهنگی کشور بازتولید می شود؟ به نظر می رسد در این عرصه با مشکلاتی رو به رو هستیم.

وقوع انقلاب اسلامى در ایران، یک تحول استثنایى در دنیا بود که بواسطه ویژگی های خود با انقلاب هاى دیگر قابل مقایسه نیست. یکی از این ویژگی ها که در واقع دمبنا و اساس این انقلاب نیز می باشد شکل گیری آن برپایه ارزشهاى دینى، اخلاقى و معنوى بود و به اعتراف دوست و دشمن وجه فرهنگی این انقلاب به گونه ای غالب است که انقلاب اسلامی را انقلابی ارزشی و فرهنگی نامیده اند و مؤلفه فرهنگی‌-اجتماعی ‌و ایدئولوژیک، بنیادی‌ترین مؤلفه قدرت در نظام برآمده از انقلاب ‌اسلامی یعنی جمهوری اسلامی ایران بوده و نقطه قوت آن محسوب می گردد.

دین، خصوصیت انقلاب اسلامی بود و  این خصوصیت با گذشت زمان تحلیل نرفته و این‌طور نبوده که روزى دین خصوصیت انقلاب باشد و پس از چندى، این خصوصیت از انقلاب گرفته بشود و همین پایداری در اصول بوده که  هر جاى دنیا قلبى براى دین و اسلام مى‌تپد، به جمهورى اسلامى ایران که براى اعتلای اسلام حرکت مى‌کند علاقه‌مند باشد.

انقلاب اسلامی از خانه‌ى مذهب یعنى مسجد و مدرسه‌ى دینى آغاز شد و تقریبا همه افراد و جریان های سیاسی را تحت الشعاع خود قرار داد و به فضل خدا این جهت گیرى مذهبى انقلاب اسلامی تاکنون حفظ گردیده است و تلاش ها به سمتی سوق داده شده که رنگ فرهنگ دینی بر تمامی مؤلفه‌ها و عرصه‌های دیگر تاثیر گذار باشد و دلیل این امر، ماهیت انقلاب اسلامی و نظام برخواسته از آن می باشد.

اما در کنار نقاط قوت، باید به این واقعیت نیز اذعان نماییم که این تلاش متناسب با اهداف و انتظارات نبوده و بدلایل مختلف از جمله عدم توانمندی مدیران فرهنگی و جابجایی های مکرر و عمدتا ناشی از روابط سیاسی آنان، کمرنگ بودن بحث های کارشناسی و ضعیف بودن اتاق های فکر در عرصه فرهنگ، عدم اهتمام جدی به اجرای رهنمودهای بزرگان دینی، تاثیر پذیری حوزه فرهنگ از حوزه های دیگر، کارشکنی عوامل داخلی در کنار دسیسه های بیرونی و عواملی از این دست باعث گردیده تا تمهیدات بکار گرفته شده برای ممانعت‌ از بازنمایی ناهنجاری های فرهنگی، نتایج مورد نظر را بدنبال نداشته باشد. به عنوان مثال همه می دانیم که ارزش‌های مذهبی در جامعه اسلامی ما از ارزش‌های محوری بوده و آحاد جامعه متعهد به حفظ و دفاع از آن می‌باشند اما نداشتن برنامه ریزی مناسب در این رابطه و عدم توجه به همه پتانسیل های و نیروهای اجتماعی موجود در حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی کشور نه تنها جامعه را از این توانمندی ها محروم ساخته بلکه در برخی موارد موجب واکنش‌های منفی و داشتن احساس بیگانگی نسبت به اهداف فرهنگی و دینی نیز شده است که برای مقابله با این وضعیت لازم است بحث آسیب شناسی در امور فرهنگی به طور جدی از سوی متولیان مورد توجه قرار گیرد و راه حل های کارشناسان مومن و متعهد عرصه دین و فرهنگ با دقت در جامعه پیاده شود.

چه لزومی دارد اصولگرایان با کسانی که در امر مبارزه با فتنه و مبارزه با جریان انحرافی و همچنین مبارزه با مفاسد اقتصادی کوتاهی کردند؛ مرزبندی داشته باشند؟

نظام مقدس جمهوری اسلامی بر مبناى آموزه های دینی شکل گرفته و به همین دلیل از حمایت میلیونى ملت ایران برخوردار گردیده و طبیعی است که در چنین نظامی، میزان پایبندی افراد به مبانی دینی و ارزش های اسلامی مهمترین ملاک انتخاب برای مسئولیت ها بوده و هرکس که در رابطه با اجرای دستورات دینی سستی و سهل انگاری داشته باشد و یا جرأت و جسارت اعلام مواضع شفاف سیسی و اعتقادی خود را نداشته و با فتنه گران و منحرفین و مفسدین اقتصادی مماشات نماید قطعا شایستگی حضور در مسئولیت های کلان اجرایی و قانونگذاری  کشور را نخواهد داشت.

کسی که می خواهد به عنوان یک اصولگرا در نظام مردم سالاری دینی چنین مسئولیت های خطیری  را بر عهده گیرد باید جرأت مرز بندی با فتنه گران و منحرفین و مفسدین اقتصادی را داشته باشد تا بتواند منشاء تحولات مثبت در جامعه بوده و صادقانه خدمت نماید و گرنه دچار روز مره گی شده و در نهایت با واسطه یا بی واسطه در جریانات سیاسی منحرف و یا کانون های شوم قدرت و ثروت هضم خواهد شد.

نفس اینکه انسان بخواهد براى رفع مشکلات جامعه اقدام نماید چیز با ارزشى است اما کافی نیست چون مبارزه با فتنه گران و منحرفین و باندهای مفسد اقتصادی اقدامات عملی می خواهد و و قطعا این اقدامات هزینه های سنگینی دارد که افراد داوطلب مبارزه با این گروه ها باید آمادگی پرداخت آن را از نظر روحی و روانی داشته باشند و تجربه نشان داده است که این توانمندی تنها در اشخاصی بوجود می آید که صلاحیت لازم را از طریق ایمان به خدا و عمل به دستورات دینی به دست آورده باشد.

در شرایطی که بصیرت و آگاهی مردم در کنار هدایت و هوشیاری مقام معظم رهبری و ایستادگی دلسوزان نظام باعث رسوایی سران فتنه و خنثی سازی دسیسه های جریان انحرافی گردیده است دلیلی ندارد که نخبگان و مسئولین سیاسی بویژه نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مدیران ارشد نظام مرزبندی شفافی با فتنه گران و توطئه گران و یا مفسدان اقتصادی نداشته باشند.

انقلاب اسلامی برای تداوم مسیر با صلابت خود همواره نیازمند مسئولانی با بصیرت و ایثارگر می باشد و جلوه ملموس این بصیرت و آگاهی در شرایط کنونی تمسک به ولایت فقیه و ارزش های اعتقادی و انقلابی است که منجر به فاصله گرفتن از فتنه و انحرافات سیاسی و اقتصادی می شود.

نهادینه شدن ارزشها و هنجارهای اولیه از بدو ورود افراد به عرصه اجتماعی در نهاد اموزش و پرورش صورت می گیرد. آیا توجه کافی متناسب با نقش تعیین کننده این نهاد به آن، اختصاص داده شده است؟ به فراخور این نقش تعیین کننده آیا این نهاد از منابع مالی برخوردار است؟

نهادهای آموزشی و تربیتی با توجه به کارکردهای ویژه ای که به عهده دارند اولین‌ و مناسب ترین‌ راهبردی‌ است‌ که‌ بوسیله‌ آن‌ می‌توان‌ به‌ عقلانی‌ کردن‌ اعمال‌ و بهینه‌ کردن‌ رفتار انسانها پرداخت و موجبات رشد فردی و رفاه جمعی را فراهم ساخت.

در تمامی جوامع بشری، آموزش و پرورش نقش مهم و تعیین کننده ای در تعلیم و تربیت افراد ایفا نموده و شخصیت آینده متعلم را شکل می دهد و می توان گفت: هنجارها و ناهنجاری های فردای جامعه در کلاس های رسمی و غیررسمی امروز پایه ریزی می شود و طبیعی است که هرچه امروزه  در رابطه با آموزش و پرورش تلاش و سرمایه گذاری بهتر و بیشتری صورت گیرد فردای روشن تری در انتظار افراد و جامعه هدف خواهد بود.

با وجود این اهمیت و نیازی که در رابطه با رشد و تکامل جایگاه آموزش و پرورش در نظام مقدس جمهوری اسلامی احساس می شود باید اذعان نمود که سرمایه گذاری و برنامه ریزی های صورت گرفته تاکنون متناسب با نیازها و اهداف متعالی انقلاب اسلامی به عنوان یک انقلاب فرهنگی نبوده و منابع مالی در نظر گرفته شده در بودجه های سنواتی برای آموزش و پرورش تنها پاسخگوی نیازهای ضروری و حفظ وضعیت موجود است و مجالی برای ارتقاء نظام آموزش و پرورش کشور باقی نمی گذارد.

امروزه در جهان، آموزش در معنای وسیع کلمه با «جامعه پذیری» هم معناست زیرا هر دو واژه در بردارنده مفهوم انتقال فرهنگ از شخص یا گروه به شخص و گروه دیگر است اما به راستی نهادهای آموزشی و تربیتی ما توانسته اند به نحو احسن این رسالت را به انجام رسانند؟ البته نباید از نظر دور داشت که وضعیت آموزش و پرورش کنونی کشور قابل مقایسه با دوران قبل از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی نبوده و نیست اما تا رسیدن به وضعیت ایده آل راه پیموده نشده فراوانی باقی مانده است که باید با تلاش و کوشش جمعی و بکار گیری انسان های مومن، متخصص و دلسوز در نظام تربیتی کشور و اختصاص منابع مالی و امکانات سخت افزاری و نرم افزاری این مسئولیت خطیر به سرانجام نیکویی برسد.

بدیهی است در این رابطه تعامل بین مجموعه دولت و مجلس شورای اسلامی بسیار با اهمیت بوده و بدون هماهنگی و همکاری دو قوه، عملا راهی برای ایجاد تحول بنیادی و ملموس در آموزش و پرورش کشور وجود نخواهد داشت.

با توجه به روند جهانی شدن فرهنگ به نظر می رسد در ارائه الگوهای کلان فرهنگی از سوی مسئولین فرصت سوزی در حال رخ دادن است. آیا ما توانسته ایم الگوهای کلان فرهنگی ارائه کنیم؟ برای مثال می توانیم از مسئله حجاب نام ببریم. آیا ما در طول این چند سال توانسته ایم یک الگوی ایرانی اسلامی از یک زن ایرانی و مسمان ارائه بدهیم؟

مسائل و خطوط اصلی زندگی ملت ایران مانند فرهنگ، امنیت، عدالت، استقلال و عزت ملی همواره نیازمند الگوی اسلامی – ایرانی بوده است که در این الگو باید به عرصه زندگی مردم توجه کافی شود. الگو سازی کار پیچیده، دقیق و بلندمدتی است که درتدوین آن باید** همه زمینه ها و مسائل پیش روی مورد توجه قرار گیرد.
در الگو سازی برای یک جامعه اسلامی توجه به مسئله توحید اساس کار را تشکیل می دهد و اگر توحید و اعتقاد به خدا و التزام به این اعتقاد در زندگی بشر بسط داده شود به طور حتم مشکلات جامعه بشری حل و راه پیشرفت حقیقی گشوده خواهد شد. توجه به معاد در الگوی پیشرفت نقش اصلی را بر عهده دارد و تحمل همه دشواری ها را برای ترویج ایثار و از خودگذشتگی فراهم می سازد.

هدف نهایی اسلام از ارائه الگو، رستگاری انسان ها است و در این نگاه همه مسائل از جمله عدالت، رفاه، امنیت و عبادت مقدمه یا اهداف میانی هستند و هدف اصلی این است که انسان سعادتمند شود.

در مورد حجاب به طور اختصاصی باید گفت حجاب یک مسأله‌ی ارزشی است و هر چند داشتن حجاب مقدمه‌ ایی است برای چیزهای بالاتر اما خود موضوع حجاب به تنهایی نیز دارای ارزش و اهمیت است و حفظ آن به زن کمک می‌کند تا بتواند به رتبه‌ های معنوی عالی برسد و دچار آن لغزشگاه هایی که سر راهش قرار داده‌اند نشود و به همین خاطر است که امروزه فرهنگ رومی حاکم بر اروپا با همه چیز کنار آمده جز با دو سه مسئله که یکی از آنها و شاید مهمترینش حفظ این حالت حفاظ منضبط میان دو جنس زن و مرد و خویشتنداری در مقابل چیزی است که به آن آزادی جنسی گفته و راه انحطاط اخلاقی را برای بشریت رقم زده اند و همانطوریکه مقام معظم رهبری فرموده اند «ما از دنیای غرب که آمدند زن بشری را در طول دوره‌های گذشته تا امروز این‌قدر مورد تحقیر قرار دادند طلبکاریم.»

ایران قبل از انقلاب به سرعت در مسیر انحطاط اخلاقی و از بین رفتن احکام و ارزش های اسلامی و انسانی در حال حرکت بود اما به برکت پیروزی انقلاب اسلامی و حاکمیت یافتن دستورات دینی، مسیر حرکت کاملا برعکس شد و احیاء احکام و ارزش های اسلامی و انسانی در دستور کار قرار گرفت و در طول بیش از سه دهه در خصوص مسائل ارزشی اسلام مانند حجاب، فرهنگ سازی و اقدامات تربیتی خوبی انجام یافته و یا در حال اجرا است اما باید اذعان نماییم که هرچه جلوتر می رویم نیاز به کار بیشتر و برنامه ریزی بهتر احساس می شود.

بیشتر سیاست های کلان فرهنگی در کشورهای توسعه یافته و حتی کشورهای اسلامی بر پایه مطالعات اجتماعی بنا شده است. تا چه میزان سیاست های کلان فرهنگی در کشورمان بر پایه مطالعات انجام شده و کارشناسی است و تا چه میزان متخصصین عرصه فرهنگ در این سیاست ها، تصمیم گیرنده هستند؟

بررسی و مطالعه ابعاد و ملزومات یک یا چند موضوع یا هدف معین، مهم ترین بخش وبرای یک برنامه ریزی صحیح و جامع  بوده و می تواند پایه گذار سیاست های کلان در سطح ملی باشد و در خصوص مسائل فرهنگی نیز بدون شک بهره جستن از افکار و اندیشه های نخبگان و صاحب نظران بمنظور تبادل نظر و ارائه راهکارهای مناسب و اثربخش باعث فراگیر بودن مطالعات و کارآمدتر شدن برنامه ها می شود و از سوی دیگر مهمترین تأثیر انقلاب اسلامی ایران هم که در حوزه نظری بوده بر این ضرورت می افزاید.

وقوع انقلابی بر پایه ارزش های فرهنگی و دینی موجب گردیده تا متفکرین سیاسی و اجتماعی روز به روز توجه به ابعاد فرهنگی سیاست و مدیریت را بیشتر احساس نمایند و در همین راستا بوده که برای شناخت مشکلات و  مسایل کلان فرهنگی کشور و ارایه پیشنهادات و راه‌حل‌های عملی و امکان‌پذیر توسط نهاد‌ها، صاحب‌نظران و اثرگذاران بخش فرهنگ، نهادها و سازمان هایی نیز تشکیل گردیده است که مهمترین آن ها شورای عالی انقلاب فرهنگی و زیر مجموعه های آن مانند شورای فرهنگی اجتماعی زنان می باشد اما اینکه تا چه اندازه تصمیمات و راه حل های این نهادها در سیاستگذاری های کلان فرهنگی کشور موثر بوده باید بگویم که میزان آن هر چقدر که باشد قطعا در حد قابل قبول نبوده است و شاید یکی از دلیل عمده این امر تعدد مراکز تصمیم گیری و اجرایی در بخش فرهنگ و عدم هماهنگی میان آن ها باشد.

به وجود اینکه جهت گیری کلی فعالیت های شورای عالی انقلاب فرهنگی و زیر مجموعه های آن مانند شورای فرهنگی اجتماعی زنان در ابعاد مختلف  مبتنی بر وظایف و اختیارات قانونی بوده و اجرای محتویات و مفاد سیاستگذاری های انجام یافته می توانست حداقل بخشی از مشکلات و ناهنجاری های فرهنگی جامعه را برطرف نماید اما متاسفانه فصول مختلف این سیاستگذاری ها از طرف دستگاه های مجری، اجرا نمی شود و همین مسئله باعث تداوم برخی نابسامانی ها در حوزه فرهنگ شده و مشکلات و آسیب های اجتماعی جدی بوجود آورده است.

پیش درآمد بی‌نیازی به نظریه‌های غلط وارداتی و نامانوس با فرهنگ اسلامی و ایرانی به عرصه فرهنگی کشور این است که هرچه بیشتر و بهتر از الگوهای مورد نظر فرهنگی و ارزشی انقلاب اسلامی استفاده نماییم و برای موفقیت در این راه باید تاکیدات مقام معظم رهبری در خصوص تدوین «الگوی اسلامی _ ایرانی پیشرفت» بویژه در رابطه با بخش فرهنگ به عنوان نقشه راه مورد توجه جدی متفکران و سیاستگذاران و همینطور دستگاه های اجرایی متولی فرهنگ کشور قرار گیرد.

جنابعالی در بحث ورزش بانوان هم حضور داشته و دارید. ورزش بانوان در چه جایگاهی در کشور ما قرار دارد؟ چه مشکلاتی در راه رسیدن به جایگاه اصلی خودش برسد؟

ورزش و بازی به عنوان ابزاری حرکت‌ساز، شورآفرین، لذت‌بخش و پرورش‌دهنده جسم و روح از دیرباز مورد توجه بشر بوده و در هر برهه از زمان متناسب با امکانات و ذوق افراد تکامل یافته و امروزه به یکی از ضرورت های زندگی افراد تبدیل شده است که می تواند زمینه‌ موفقیت و تدبیر هر انسانی را در عرصه‌های مختلف فراهم سازد. شور و نشاط ورزش پاسخگوی جاذبه‌های درونی و شکست و پیروزی در آن پدید آورنده‌ موفقیت در مراحل بعدی زندگی خواهد بود.

به برکت ورزش بسیاری از ناهنجاری‌های اجتماعی، روانی و حتی بخشی از مشکلات اقتصادی افراد برطرف می‌شود و به جرات می توان گفت: هر یک از انسان ها که بخواهند شاداب و سرحال باشند باید سلامت جسمانى خود را تأمین کنند و ورزش در تحقق این مسأله بیشترین و تعیین کننده ترین نقش را دارد.

طراوت، امید و شادمانی، سخت‌کوشی و آرمان‌خواهی و تلاش برای دستیابی به پیروزی، عبور از سنگلاخ‌های دشوار و حوادث تلخ و شیرین زندگی را برای ورزشکار عادی می‌سازد و این امکان را به او می‌دهد که در هر شرایطی با امید زندگی کند و در حوادث روزمره زندگی خود را نبازد.

ورزش در دنیای کنونی، از جهتی یک جریان فرهنگی برای پیشگیری از آسیب های اجتماعی، درمان بیماری ها و موثر در حوزه سلامت و از طرفی دیگر به عنوان عامل ارتقاء فرهنگ عمومی شناخته می شود و برای ایجاد روحیه ی امید و اعتماد در شهروندان و نشان دادن قدرت و توانایی مدیریتی هر کشور، تلاش می شود تا ورزشکاران هر کشور با اقتدار در عرصه های جهانی حاضر شوند.

آموزه های دینی ما نیز در کنار توجه به تربیت روحی انسان ها، ضرورت توجه جدی نسبت به سلامت جسم را به عنوان وسیله رشد و خدمت و زندگی مورد تأکید قرار داده است. اصول و بنیادهای مکتب انسان ساز اسلام در راستای حفظ آمادگی و سلامت جسم، بیش از هر مکتب دیگر افراد را به فراگیری فنون مختلف از جمله رشته های ورزشی دعوت کرده تا در پرتو ورزش و نشاط بدنی، همواره سالم و تندرست باقی بمانند و کسانی را که خمودی، سستی و گوشه‌گیری را پیشه می‌سازند مورد مواخذه قرار داده است.

ورزش به عنوان عامل سلامت جسمی و نشاط روحی جامعه به دلایلی که توضیح داده شدو همچنین دلایل زیاد دیگری که به لحاظ رعایت اختصار  از ذکر آن ها خودداری گردید، باید به عنوان یک ضرورت فردی و اجتماعی فراگیر شود.

امکانات ورزشی کشور باید به سرعت افزایش پیدا کند تا بتواند پاسخگوی نیاز مشتاقان ورزش باشد. به خصوص امکانات ورزش بانوان که نسبت به امکانات آقایان به مراتب وضعیت نامتعادل‌تری دارد و این کمبود ها کاملا احساس می‌شود.

اگر ورزش برای مردان لازم باشد (که هست) برای دختران و زنان لازم‌تر است. دختران امروز مادران فردا خواهند بود و اگر از نظر روحی و جسمی سالم و شاداب نباشند، نخواهند توانست وظیفه و مسوولیت خطیر خود را در خانواده و اجتماع به خوبی ادا کنند.

هدف اصلی ورزش بانوان در درجه اول تامین سلامت زنان جامعه و در درجه بعدی حضور مقتدرانه در میادین ورزشی داخلی و خارجی است که البته رعایت شئونات اسلامی بویژه حجاب و متانت، نخستین شرط این حضور می باشد به نحوی که ورزشکار زن ایرانی در میدان های ورزشی همواره باید به عنوان یک زن مسلمان، الگوی زنان ورزشکار دیگر کشورها باشد.

رهبر معظم انقلاب اسلامی چند سال پیش در دیدار با زنان و مردان فاتح قله اورست با تجلیل ویژه از زنان کوهنورد صعود کننده به قله اورست، این اقدام آنها را که همراه با ترویج فرهنگ اسلامی و برافراشتن پرچم «یا فاطمةالزهراء» بر فراز قله اورست بود افتخارآمپز و نمایشی از مکنونات ملت ایران برشمرده و  افزودند: واقعاً انسان احساس افتخار مى‏ کند از این‏که زنان جوانِ باایمان ما یک چنین حرکت عظیم و ارزشمندى را مى ‏توانند به وجود بیاورند و مایه‏ افتخار براى جامعه‏ ى ایرانى بشوند.من خبر را که شنیدم، لذت بردم؛ وقتى هم که عکس‏ هاى صعود خانم‏ ها را دیدم که در ارتفاع ظاهراً هشت هزار و هشتصد و خرده‏ اى ایستاده بودند و پرچم «یا فاطمةالزهراء» را دست‏شان گرفته بودند، واقعاً بیشتر احساس افتخار کردم. حقاً عظمت این کار خیلى زیاد است. مطمئناً بسیارى از مستمعان و بینندگان این برنامه‏ ها نمى ‏توانند حس کنند که چقدر اراده و نشاط جسمى و روحى لازم است تا یک انسان را در آن هواى نامساعد، در آن فشار شدید، با آن همه موانع و بدون هیچ تماشاچى، به آن‏جا برساند. در میدان فوتبال یا والیبال یا بسکتبال یا ورزش‏ هایى که جلوى چشم مردم انجام مى‏گیرد، این همه تماشاچى ایستاده‏ اند، کف مى‏ زنند، تشویق مى ‏کنند، نگاه مى ‏کنند؛ اما در غربت کوهستان، آن هم در آن نقطه‏ ى دور از دسترس، آن هم بین این دره ‏ها و برج‏ هاى یخ و آن هواى نامساعد، زن شجاع و بااراده‏ اى حرکت مى ‏کند و قصدش این است که این قدرت و نیروى پنهان در جسم و وجود و روح خودش را استخراج کند و به معرض بروز و ظهور برساند؛ خیلى عظمت دارد؛ خیلى کار بزرگى است. من تجلیل از شماها را وظیفه‏ خودم مى‏ دانم و حقاً و انصافاً باید عظمت این کار به مردم نشان داده بشود.»

برخی‌ها می‌خواهند چنین القاء کنند که اسلام مخالف ورزش زنان است، در حالی‌که هیچ تعارضی بین رعایت شئونات اسلامی و حضور در مسابقات ورزشی وجود ندارد و آن‌چه مهم است حفظ شأن و منزلت زن ایرانی در همه عرصه‌ها از جمله میادین ورزشی است. همان طوری که تاکنون بسیاری از ورزشکاران زن ایرانی با رعایت موازین شرعی در مسابقات بین‌المللی شرکت کرده و برای کشورمان افتخار آفریده‌اند.

احکام اسلامی در مورد ارتباط زن و مرد بسیار دقیق و بر اساس طبیعت زن و مرد و مصالح جامعه اسلامی صادر شده است. این احکام در ارتباطات میان مرد و زن در صحنه اجتماع مرزبندی مشخصی دارد که هدف از آن فراهم نمودن محیط سالم و امن برای فعالیت های عمومی و اجتماعی هر دو قشر در ابعاد مختلف است و یقینا موضوع ورزش نمی تواند از این چارچوب خارج باشد.

هر چند که رعایت دستورات دینی در همه جا و در همه حال از جمله حوزه ورزش، دستور العمل اصلی محسوب می شود ولی نباید از نظر دور داشت که تلاش و تبلیغ و فعالیت بسیاری لازم است تا زن بتواند در جایگاه حقیقی خود در ورزش قرار بگیرد.

تبیین جایگاه زن در نظام های اجتماعی از جمله محیط های ورزشی آن گونه که شایسته بانوان است یکی از ضروری ترین کارها و پیش نیاز توسعه و تقویت ورزش زنان به شمار می آید. در بینش اسلام، زن از نظر معرفت، اندیشه، فکر و قرب به خداوند دارای جایگاه مخصوص خود می باشد و به هیچ وجه نباید در مسائل مربوط به زنان با افراط و تفریط برخورد شود بلکه وظیفه همگانی این است که با تفکر عالی و ذهنی روشن، زمینه پیشرفت زنان در ابعاد مختلف از جمله ورزش را فراهم و با تامین امکانات و وضع قوانین لازم، راه را برای سعادت زن و ایفای نقش او در تکامل جامعه هموار سازند.

سیاستگذاری در امر ورزش به طور عموم و ورزش زنان به طور اخص به عنوان یک امر قطعی و جدی همواره مورد تأکید مقام معظم رهبری بوده و معظم له در این رابطه می فرمایند: «محیط ورزش بانوان باید به گونه ای باشد که حدود اسلامی دقیقا در آن رعایت شود. حدود اسلامی سلیقه ای نیست و آنچه در کشور باید انجام شود، تابع سیاستگذاری ها و نظر فقهی رهبری است. در ورزش بانوان، تبرّج و خودنمایی زن ممنوع است زیرا اگر جامعه به محیطی برای خودنمایی زن تبدیل شود به امور جدی جامعه نظیر خانواده، سلامت، عفاف و عصمت جوانان ضربه وارد می شود.»

زنان ورزشکار ایرانی بخوبی می دانند که همرنگ شدن با فرهنگ رایج در ورزش جهانی هنر نیست، بلکه هنر آن است که روح ارزش گرایی و معنویت ورزشکار ایران اسلامی را با افتخار به همه دنیا نشان دهند و ورزشکاران دیگر کشورهای اسلامی را به چنین اعتقاد و رفتاری ترغیب نمایند.

باید به گونه ای عمل شود که زنان ورزشکار کشورمان بدور از فرهنگ های غلط رایج شده در دنیا با رعایت حدود شرعی و وقار و متانت در رشته هایی که می توانند حضور یافته و در کنار افتخار آفرینی ورزشی، مروج اخلاق و رفتار اسلامی نیز باشند.

در مورد هر کدام از کلمات زیر پاسخ یک کلمه ای بدهید.

آیت الله مهدوی کنی: روحانی مبارز و نستوه
تبریز: شهر حماسه ها ی  ماندگار و تاریخ ساز
مشروطیت: یادآور مبارزات شهید خیابانی ، شهید ثقه السلام ، سردار ملی”ستارخان” و سالار ملی “باقرخان” و یاران فداکارشان
آیت الله شهید قاضی طباطبائی: پرچمدار مبارزان آذربایجان
آیت الله شهید مدنی: عارف وارسته  محراب  شهادت

وی با بیان این که کنترل یا افزایش جمعیت بخشنامه ای نیست که با صدور بخشنامه و آیین نامه بتوان این موضوع را حل کرد، گفت: گاهی به اشتباه تصور می کنیم بخشنامه شده است که جمعیت کنترل شود پس این اتفاق افتاد و حالا هم بخشنامه صادر شده است که جمعیت کنترل نشود و در نتیجه نمی شود.

در حالی که سیاست های جمعیتی تابعی از الگوهای توسعه است، وقتی در الگوهای توسعه کشور، توجه به مصرف زدگی و لذت طلبی اصل می شود، در نتیجه با سبک جدیدی از زندگی در جامعه مواجه می شویم که این سبک اقتضائات و قواعد خاص خود را می طلبد. در الگوی سبک جدید زندگی که بر جامعه ایران حاکم شده است و در حال توسعه است، مصرف اهمیت زیادی پیدا کرده است به طوری که جامعه ایران از پرمصرف ترین جوامع در دنیا محسوب می شود. در چنین جامعه ای که لذت، فراغت، مصرف، اباحه گری و تجملات ارزش محسوب می شود، به طور طبیعی خانواده ها کوچک و کم جمعیت می شود.

اگر می خواهیم سیاست های جمعیتی کشور متحول شود، باید الگوی سبک زندگی جامعه را تغییر دهیم و گرنه با بخشنامه و قانون نمی توان روند کنترل یا افزایش جمعیت را پی گیری کرد و این که به والدین نوزادان وام یا امکانات تشویقی دهیم، مشکلی را حل نمی کند. اگرچه می توان این موارد را به عنوان مقدمه اقدامات اساسی دیگری مورد توجه قرار داد ولی تحول اساسی که ما به آن نیاز داریم ایجاد نمی کند.

وی با بیان این که الگوی زندگی شهرنشینی جامعه ایران باید تغییر یابد، اظهار داشت: افرادی که از وفور جمعیت دفاع می کنند باید پیش بینی کنند که شیوه زندگی آپارتمان نشینی را که هم اکنون در کشور با آن مواجه هستیم، چگونه می توان با سیاست افزایش جمعیت تطبیق داد و این که ما چه مشکلاتی هم اکنون در شهرها داریم که اگر اصلاح نشود، افزایش جمعیت این مشکلات را افزایش می دهد.

الان ۷۱ درصد جمعیت کشور در شهرها و ۲۹ درصد در روستاها زندگی می کنند که این آمار توازن را نشان نمی دهد. در حالی که چهار دهه قبل این معادله برعکس بود و فقط ۳۰ درصد جمعیت کشور شهرنشین بودند. بنابراین وقتی ما از افزایش جمعیت حرف می زنیم باید پیش بینی کنیم که مثلا کلان شهرهای ما با این افزایش جمعیت چه وضعیتی پیدا می کنند. به عنوان نمونه با این آپارتمان های کوچک که فقط یک اتاق دارد، آیا می توان چند فرزند داشت.

هم اکنون بسیاری از خانواده ها اتاق خوابشان با اتاق نشیمن یکی است؛ در چنین شرایطی چطور زن و مرد می توانند با یکدیگر ارتباط زناشویی داشته باشند. خانواده ای را که حتی این امکانات را ندارند چگونه می توان به افزایش جمعیت تشویق کرد. بنابراین در یک برنامه راهبردی باید بتوان الگویی از زندگی خانوادگی متناسب با جغرافیای خانه و شرایط آپارتمان نشینی ارائه کرد تا در این واحدهای کوچک خانواده بتواند فرزندانی هم داشته باشد.

مسئول دفتر مطالعات و تحقیقات زنان حوزه علمیه قم با بیان این که در جامعه ای می توان سیاست افزایش جمعیت را دنبال کرد که دیگر سیاست های جامعه هم با این شرایط تطابق داشته باشد، افزود: ما نمی توانیم در سیاست های شهرنشینی مان به شیوه مدرن و در سیاست های جمعیتی مان سنتی عمل کنیم. در واقع وقتی پیشنهاد افزایش جمعیت را مطرح می کنیم باید لوازم و زمینه های آن را فراهم کنیم.

در برنامه ریزی ها و سیاست های توسعه جمعیت باید به همه این موارد توجه شود. به عنوان مثال در دهه ۷۰ جمعیت دانش آموزان کشور ما ۲۱ میلیون نفر بود که اکنون در دهه ۹۰ این آمار به حدود ۱۳ میلیون نفر کاهش یافته است. این امر باعث شده است ما مدارس سه شیفته دهه ۶۰ را تبدیل به دو شیفت و آن را هم به یک شیفت تبدیل کنیم. ما حتی در دهه ۶۰ مدارس ۴شیفته هم در برخی مناطق داشتیم که الان تا حدی این مشکلات برطرف شده است. حالا که سیاست افزایش جمعیت را پی گیری می کنیم باید بتوانیم آسیب های اجتماعی را پیش بینی و برای آن راه حل ارائه کنیم. یعنی الگوی جدیدی از زندگی شهری متناسب با جهت گیری های دینی ارائه کنیم که با افزایش جمعیت همخوان باشد. من بعید می دانم در این زمینه تاکنون مطالعات مفید و موثری انجام شده باشد.

زیبایی نژاد با تاکید بر این که شاخص های فرهنگی و اجتماعی افزایش جمعیت نیز باید طراحی شود، تصریح کرد: شاخص های توسعه در کشور ما غربی است. زمانی ما می توانیم نسبت به جمعیت نگاه علمی داشته باشیم که شاخص های جمعیتی مان در ذیل شاخص های کلان فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مان تعریف شود که هنوز این اتفاق رخ نداده است.

مثلا شاخص های اقتصادی کشور به ما می گوید فرزند کمتری داشته باشیم اما در سیاست های جمعیتی، شاخص های ما افزایش جمعیت را مطرح می کند.

شما می بینید خانواده های ما به کنکور توجه زیادی نشان می دهند و همه امکانات اقتصادی خانواده ها در راه گرفتن مدرک فرزندان صرف می شود و کنکور به عنوان یک پز اجتماعی مطرح است نه تعالی اجتماعی. خانواده ها می خواهند از این طریق پز بدهند که فرزندشان در کنکور پذیرفته شده است. عوامل دیگری هم به این موضوع دامن می زند طوری که شرکت های بزرگ اقتصادی در کشور شکل گرفته است که کلاس کنکور و آزمون های آزمایشی برگزار می کنند و با دغدغه های کاملا اقتصادی و با شعارهای فرهنگی و علمی به جان خانواده ها افتاده اند.

در چنین شرایطی ما می خواهیم جمعیت افزایش یابد، در حالی که خانواده ها نگرش مثبتی نسبت به این موضوع ندارند چون ارزش های دیگری در خانواده ها رشد یافته است.

وی با بیان این که برای ثابت ماندن میزان جمعیت در جامعه ایران، هر خانواده باید سه فرزند داشته باشد، گفت: آمارهای ما نشان می دهد که بعد خانوار در ایران از ۴ نفر کمتر است و تعداد فرزندان هر خانواده که با پدر و مادر زندگی می کنند ۱٫۸ شده است. در برخی شهرها تعداد فرزندان هر خانوار از جایگزینی جمعیت کمتر شده یعنی دارای رشد منفی شده است.

برای این که جمعیت زیاد نشود ولی ثابت بماند هر خانواده باید سه فرزند به دنیا بیاورد چون اگر هر خانواده ۲ فرزند به دنیا بیاورد تا وقتی که این دو به سن فرزندآوری برسند و ازدواج کنند چه بسا تعدادی از آن ها تلف می شوند. پس باید فرزندان خانواده بیش از ۲ فرزند باشند تا جمعیت ثابت بماند.

از سویی آمارها نشان می دهد میزان ناباروری در ایران دو برابر آمار جهانی است که این امر یا به دلیل آلودگی هوا و متغیرهای شیمیایی یا به علل دیگر رخ داده است پس حدود ۲۰ درصد افراد جامعه که ازدواج می کنند نابارور هستند که تعداد کمی از این افراد برای درمان بیماری خود اقدام می کنند. پس به دلیل ناباروری برخی از زوج ها هم بخشی از جمعیت را از دست می دهیم.

وی به افزایش آمار طلاق در سطح جامعه ایران به ویژه در سال های اخیر و تاثیر آن بر جمعیت اشاره و خاطرنشان کرد: در حال حاضر طلاق به ویژه در سنین جوانی افزایش زیادی یافته است به طوری که در سال ۸۹ میزان طلاق در کشور ۱۳۰ هزار مورد بود و بیشتر زوج ها در ۵ ساله اول زندگی قرار داشتند و نسبت ازدواج به طلاق در متوسط ملی به رقم ۶٫۵ ازدواج به یک طلاق رسیده است یعنی حدود ۱۸ درصد ازدواج ها (یک چهارم) به طلاق منجر می شود.

در تهران این موازنه به ۳٫۳ به یک رسیده است؛ یعنی ۳۰ درصد ازدواج ها (یک سوم) در تهران به طلاق می انجامد.

توجه داشته باشیم که این طلاق ها در ۵ ساله اول زندگی اتفاق می افتد که خانواده تک فرزند و یا بدون فرزند است. در چنین وضعی برای جبران کاهش جمعیت باید خانواده های دیگر جور فرزند نداشتن یا کم فرزندی این خانواده های مطلقه را بکشند.

پس حتی اگر قرار باشد جمعیت ثابت بماند و افزایش نیابد هر خانواده ایرانی باید ۳فرزند داشته باشد تا جمعیت کاهش نیابد که البته به نظر من باید بیش از ۳فرزند باشد چون ما در حال حاضر با انبوه دختران و پسرانی که سن ازدواج آن ها گذشته است مواجهیم.آمارهای سازمان ملی جوانان که خیلی هم در سطح جامعه مطرح نمی شود نشان می دهد که در کلان شهرها ۲۷درصد جوانان در خانه های مجردی زندگی می کنند. یعنی به طور طبیعی وارد چرخه زندگی نمی شوند و اگر بخواهند ازدواج کنند در قالب ازدواج موقت یا تعدد زوجات است که روند چندان طبیعی در آن ها طی نمی شود و فرزند آوری عادی ندارند در مجموع نحوه زندگی آن ها متعارف نیست. در نتیجه خلاء بی فرزندی آن ها را هم باید دیگر خانواده ها بکشند.

زیبایی نژاد بالارفتن سن امید به زندگی را یکی از علت های افزایش جمعیت در ایران دانست و گفت: یکی از دلایلی که جمعیت جامعه ما افزایش یافته است،افزایش سن امید به زندگی است که در عمل نشان می دهد جامعه ما در حال پیر شدن است.

آمارها نشان می دهد که تراکم جمعیتی ما هم اکنون مربوط به دهه سوم زندگی است به این معنا که در دهه۶۰ بیشتر جمعیت کشور ما بچه های زیر ۱۰سال بودند در دهه ۷۰ این جمعیت شامل بچه های زیر۲۰سال می شد و الان تراکم جمعیتی ما مربوط به سنین ۲۰تا۳۰سال است.

وی افزود: برخی کارشناسان ما معتقدند احتمال افزایش جمعیت کشور در دهه۹۰ وجود دارد، چون دهه۶۰ اوج رشد جمعیت ما بوده که حدود ۳٫۵درصد بوده است، آن جمعیت انبوه دهه۶۰، هم اکنون به سن ازدواج و زاد و ولد رسیده است و احتمال این که جمعیت ما یک جهش دوباره داشته باشد، وجود دارد.

البته من به این پیش بینی چندان خوش بین نیستم چون بعد خانواده در جامعه ما کاهش یافته است پس خیلی هم نمی توان به این جهش جمعیتی امیدوار بود. به خصوص این که تمایل خانواده ها به فرزند داشتن کم شده است و ما با پدیده پیری جمعیت مثل خیلی از کشورهای غربی مواجه خواهیم شد.

وی با بیان این که اگرچه به لحاظ اقتصادی برخی از کم فرزندی دفاع و سیاست کنترل جمعیت را ترویج می کنند، ولی ملاحظاتی برخلاف این دیدگاه هم وجود دارد، گفت: وقتی دولت های رفاهی بحث تامین اجتماعی را مطرح می کنند باید به لحاظ منافع اقتصادی تعداد افراد شاغل به کار در دولت، حدود ۸برابر بازنشستگان باشد تا دولت بتواند از شاغلان حق بیمه بگیرد و برای بازنشسته ها هزینه کند. اما در جامعه ای که تعداد افراد شاغل به کار نسبت به بازنشسته ها، به جای ۸ به۱، ۲ به ۱ یا حتی ۱ به ۱ است، هزینه های بسیاری بر دولت ها تحمیل می شود. این مشکلی است که هم اکنون دولت  های رفاهی در غرب با آن مواجه شده اند به خصوص در بحران های اقتصادی اخیر این مسئله خود را نشان داده است، چون این دولت ها نتوانسته اند جمعیت را از نظر تامین اجتماعی حمایت کنند و مجبور شده اند سن بازنشستگی را بالا ببرند و در مقابل خدمات رفاهی خود را هم کاهش دهند. این مسئله با جنبش های اعتراضی مواجه می شود. لذا این خطر برای ما هم هست و ممکن است در آینده برای ما هم به وجود آید. به ویژه این که ممکن است نفت تمام شود و دولت نتواند از بستر مالیات های عمومی، حقوق بازنشستگان را تامین کند.

وی علت اصلی کاهش جمعیت در جامعه ایران را فرهنگی دانست و تصریح کرد: برخلاف آن چه تصور می شود، اتفاقا سیاست های کنترل جمعیت در این زمینه نقش اندکی داشته است و بیشتر تغییر فضای فرهنگی جامعه، این شرایط را پدید آورده است.

به ویژه زمانی که جنگ به پایان رسید و ما وارد فضای جدید فرهنگی شدیم دولت شعار سازندگی را مطرح کرد که دلفریب بود. واقعیت این است که سازندگی آن دوران بر اساس الگوهای توسعه مدرن انجام شد و ما برای جامعه ارزش های جایگزین به وجود آوردیم و به نوعی جامعه را فردگرا کردیم که توجهش فقط به خودش بود و مفاهیمی مثل تلذذ فردی، فردگرایی، آزادی، نسبی گرایی و … جای ارزش های خانوادگی، طایفه  ای و گروهی را گرفت. در این دوره سیاست های اطمینان بخش به وجود آمد مثل این که حقوق بازنشستگی افزایش یافت، بیمه ها رشد کرد و … که خود این سیاست های رفاهی در کاهش جمعیت نقش و تاثیر داشت چون بخشی از دغدغه افراد به ویژه در گذشته ترس از آینده بود.

خانواده ها فرزند به ویژه فرزند پسر را عصای دوران پیری خود می دانستند که هرچه تعدادشان بیشتر بود، دغدغه های والدین کاهش می یافت. اما هنگامی که سیاست های حمایتی دولت به وجود آمد این دغدغه ها کم رنگ شد؛ حداقل بخشی از انگیزه خانواده ها برای فرزنددار شدن که مربوط به این دغدغه بود، کاهش یافت. ولی من همچنان بحث فرهنگی و تغییر سبک زندگی را در کاهش جمعیت بسیار مهم می دانم و معتقدم ما برای این که وضعیت مناسبی در زمینه جمعیت داشته باشیم، باید سبک زندگی و فرهنگ اجتماعی مان را تغییر دهیم.

زیبایی نژاد در پایان سخنانش تاکید کرد: نگرانی من در مسئله افزایش جمعیت این است که ما نسبت به این مسئله بسیار پیچیده و جدی ، خیلی عامیانه برخورد می کنیم. اگرچه من در کوتاه مدت امیدی به اصلاح سیاست های کلان جمعیتی کشور ندارم، چون به طور کلی ادبیات سیاست گذاری در کشور ما هنوز علمی نشده است اما اگر بخواهند در خصوص بحث جمعیت وارد مطالعات جدی شوند، ممکن است در ۱۰ سال آینده به نتایجی دست یابند. البته این در صورتی است که گروه های مجرب و کارشناس به سمت این موضوعات بروند هرچند هنوز بارقه امیدی در این زمینه دیده نمی شود.